Social media κάτω των 15: η Ολομέλεια ψηφίζει απόψε

Η Ολομέλεια της Βουλής συζητά από τις 10 το πρωί το κυβερνητικό νομοσχέδιο που κλείνει την πόρτα των κοινωνικών δικτύων στα παιδιά κάτω των 15 ετών (Βουλή). Η τελική ψήφος αναμένεται το βράδυ και, ως τις τρεις το απόγευμα, αποτέλεσμα δεν υπήρχε (Ναυτεμπορική). Στην αίθουσα συγκρούστηκαν δύο λύσεις για τους 13χρονους και τους 14χρονους: ο ενιαίος αποκλεισμός της κυβέρνησης και η γονική εποπτεία που προτείνει το ΠΑΣΟΚ.

Πάρτε δύο παιδιά, ένα γεννημένο το 2012 κι ένα το 2013. Σύμφωνα με το κατατεθειμένο σχέδιο, η ηλικία υπολογίζεται σαν να έχει γεννηθεί κάθε παιδί την 1η Ιανουαρίου της χρονιάς του. Έτσι το πρώτο λογίζεται 15 ετών από την 1η Ιανουαρίου 2027, την ημέρα που ξεκινά η ρύθμιση, ακόμη κι αν τα γενέθλιά του πέφτουν τον Δεκέμβριο. Το δεύτερο μένει εκτός για όλο το 2027.

Για όσα παιδιά μένουν εκτός, το κείμενο δεν δέχεται εξαίρεση ούτε με γονική συναίνεση ούτε για λογαριασμό που υπάρχει ήδη, αν και δεν ορίζει πώς κλείνουν οι παλιοί λογαριασμοί. Η ρύθμιση παύει να ισχύει αν θεσπιστεί ενωσιακός κανονισμός για το ίδιο ζήτημα, και η Βουλή σημειώνει ότι το αναρτημένο κείμενο δεν είναι το τελικό (Βουλή).

Απαγόρευση ή διαβάθμιση

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν μίλησε στην Ολομέλεια. Στήριξε το μέτρο με βίντεο στα κοινωνικά δίκτυα, δηλαδή στο μέσο που ο νόμος θέλει να κλείσει για τους μικρούς. Τη μάχη στην αίθουσα την έδωσε ο Άκης Σκέρτσος, που υπερασπίστηκε την άμεση ελληνική νομοθέτηση απέναντι στον Παύλο Χρηστίδη του ΠΑΣΟΚ (Εφ.Συν.). Οι επιτροπές είχαν ήδη υπερψηφίσει το νομοσχέδιο κατά πλειοψηφία· η απόφαση της Ολομέλειας εκκρεμεί.

Η τροπολογία του ΠΑΣΟΚ, που κατατέθηκε λίγο πριν από τη συζήτηση, προτείνει αυστηρό περιορισμό κάτω των 13 ετών και περιορισμένη πρόσβαση με γονική εποπτεία στα 13 και 14, μαζί με μεταβατική περίοδο για τους υπάρχοντες λογαριασμούς και ελέγχους ηλικίας με ελαχιστοποίηση δεδομένων (in.gr). Ο Σκέρτσος τη χαρακτήρισε «αντιενωσιακή», χωρίς να έχει εντοπιστεί ευρωπαϊκή κρίση που να το στηρίζει (Εφ.Συν.). Η EU Kids Act, η πρόταση της ίδιας της Επιτροπής που δεν ισχύει ακόμη, προβλέπει περιορισμένους λογαριασμούς με γονική διαχείριση για 13χρονους και 14χρονους και αυτονομία από τα 15. Ως το απόγευμα, η τύχη της τροπολογίας δεν είχε καταγραφεί επίσημα.

Ποιος ελέγχει την ηλικία

Η επαλήθευση ηλικίας είναι το σημείο όπου τέτοιοι κανόνες συνήθως σπάνε· μόλις χθες, δικαστικά έγγραφα στις ΗΠΑ περιέγραφαν κενά στον έλεγχο ηλικίας του TikTok (To Brief). Το ελληνικό σχέδιο λέει ότι η επαλήθευση μπορεί να γίνεται μέσω Gov.gr Wallet ή KidsWallet· δεν τα κάνει υποχρεωτικά ούτε αποκλειστικά (σχέδιο νόμου). Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης έχει περιγράψει σύστημα όπου η πλατφόρμα παίρνει μόνο ένα «ναι» ή «όχι» για το όριο, χωρίς όνομα ή ημερομηνία γέννησης (Athens Voice).

Το κείμενο όμως δεν ορίζει ποια δεδομένα διαβιβάζονται, για πόσο κρατούνται, τι κάνει μια οικογένεια χωρίς κατάλληλο κινητό ή πώς διορθώνεται ένας λανθασμένος αποκλεισμός. Αυτά ακριβώς ζητά, ως γενική καθοδήγηση, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων. Ειδική γνωμοδότηση της ελληνικής Αρχής Προστασίας Δεδομένων για τις διατάξεις δεν έχει δημοσιοποιηθεί.

Το δεύτερο πρόβλημα είναι γεωγραφικό. Οι μεγάλες πλατφόρμες είναι εγκατεστημένες σε άλλα κράτη μέλη, και το ελληνικό κείμενο δεν θεσπίζει δικό του πρόστιμο, αφήνοντας την εποπτεία σε ΕΣΡ και Αρχή Δεδομένων. Το πρόστιμο έως 6% του παγκόσμιου τζίρου που προβλέπει ο Κανονισμός Ψηφιακών Υπηρεσιών (DSA) αφορά παραβάσεις του ίδιου του ευρωπαϊκού κανονισμού, και η παραβίαση μόνο του ελληνικού ορίου δεν ταυτίζεται αυτόματα με αυτές. Ο Σκέρτσος υποστηρίζει ότι οι ενστάσεις της Επιτροπής αφορούσαν ελληνικές μεθόδους επαλήθευσης και έναν πρόσθετο μηχανισμό διασυνοριακής συνεργασίας, που η κυβέρνηση αφαίρεσε (ΣΚΑΪ). Το κείμενο της γνώμης δεν έχει δημοσιοποιηθεί.

Η Αυστραλία, που προηγήθηκε, δίνει το πρώτο μέτρο. Τρεις μήνες μετά το όριο, το ποσοστό των παιδιών 10 έως 15 ετών που κατείχαν λογαριασμό σε καλυπτόμενη πλατφόρμα έπεσε από 52% σε 42%, ενώ το ποσοστό όσων χρησιμοποιούσαν τις πλατφόρμες, με ή χωρίς λογαριασμό, υποχώρησε μόλις από 86% σε 81,5% (The Conversation, Digital Watch Observatory). Σχεδόν οι μισοί από όσους κράτησαν λογαριασμό είπαν ότι κανείς δεν τους ζήτησε επαλήθευση. Ο νόμος κατάφερε να εξαφανίσει λογαριασμούς πολύ πιο εύκολα από τα ίδια τα παιδιά, και το ελληνικό σχέδιο, με την επαλήθευση ακόμη προαιρετική, δεν έχει δείξει πώς θα κάνει κάτι διαφορετικό.