Το ΣτΕ ακυρώνει την εικοσαετή προθεσμία για φόρους φοροδιαφυγής

Το 2019 ο νομοθέτης έδωσε στη φορολογική διοίκηση μεταβατικά δέκα χρόνια για να επιβάλει νέο φόρο λόγω φοροδιαφυγής, και ο κανόνας αυτός κάλυπτε μεταξύ άλλων το φορολογικό έτος 2013. Με την απόφαση 1246/2026 το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε αντισυνταγματική αυτή την επέκταση για το 2013, όπως και την παλαιότερη εικοσαετή προθεσμία για τους ίδιους καταλογισμούς (News247). Για τις επίδικες αξιώσεις μένει η γενική πενταετία: η εφορία έχει λιγότερο χρόνο για να ζητήσει νέο φόρο, αλλά τα χρέη που έχει ήδη βεβαιώσει δεν σβήνουν (Καθημερινή).

Την υπόθεση έκρινε η επταμελής σύνθεση του Β΄ Τμήματος, με πρόεδρο τον αντιπρόεδρο Κωνσταντίνο Κουσούλη και εισηγήτρια τη Μαρία Σταματοπούλου, σύμφωνα με την ανακοίνωση που μετέφερε το News247. Το πλήρες κείμενο της απόφασης δεν έχει δημοσιοποιηθεί, οπότε δεν είναι γνωστό ποιος προσέφυγε ούτε για ποιο ποσό.

Γιατί έπεσαν οι δύο προθεσμίες

Κάθε φόρος έχει δύο ρολόγια. Το πρώτο μετρά πόσο χρόνο έχει η εφορία για καταλογισμό, δηλαδή για να εκδώσει την πράξη που λέει «χρωστάς τόσα». Ο γενικός κανόνας είναι πέντε χρόνια. Το άρθρο 36 §3 του ν. 4174/2013 ανέβαζε το περιθώριο στα είκοσι όταν η διοίκηση επικαλούνταν φοροδιαφυγή (Καθημερινή). Το ΣτΕ έκρινε ότι αυτή η διάρκεια παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας (Parapolitika).

Η σύνοψη δεν παραθέτει πώς ζύγισε το δικαστήριο τα επιχειρήματα, αλλά τα δύο βάρη είναι γνωστά. Η καλά κρυμμένη φοροδιαφυγή αποκαλύπτεται συχνά αργά, και αυτό είναι το ισχυρότερο επιχείρημα υπέρ μακρύτερου χρόνου. Από την άλλη, όσο απομακρύνεται μια χρονιά, τόσο δυσκολότερα ο φορολογούμενος βρίσκει τα στοιχεία για να αμυνθεί σε έναν έλεγχο. Η Γερμανία λύνει το ίδιο δίλημμα με διαφορετικό τρόπο: τέσσερα χρόνια ως γενικός κανόνας, δέκα μόνο στο μέτρο που ο φόρος αποκρύφτηκε εκ προθέσεως (§169 AO). Ο επιπλέον χρόνος εκεί δένεται με το ποσό που αποδεδειγμένα κρύφτηκε.

Η δεύτερη προθεσμία έπεσε για άλλο λόγο. Η μεταβατική δεκαετία του άρθρου 66 §27α του ν. 4646/2019, όταν εφαρμόζεται στο 2013, συνιστά ανεπίτρεπτη αναδρομική εφαρμογή φορολογικού νόμου (Parapolitika). Το άρθρο 78 του Συντάγματος δεν αφήνει έναν τέτοιο νόμο να πάει πίσω πέρα από το έτος πριν δημοσιευτεί· για νόμο του 2019, πέρα από το 2018 (BusinessDaily).

Η ίδια μεταβατική διάταξη, σύμφωνα με παραθέσεις του νόμου, κάλυπτε υποθέσεις από το 2012 έως το 2017 (ο νόμος δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α΄ 201/2019). Η σύνοψη της απόφασης μιλά μόνο για το 2013· τι ισχύει για τις υπόλοιπες χρονιές δεν προκύπτει.

Ποιος κερδίζει; Άμεσα, ο φορολογούμενος με εκκρεμή διαφορά για καταλογισμό που στηρίχθηκε αποκλειστικά σε μία από τις δύο παρατάσεις (Real.gr). Το Δημόσιο χάνει αντίστοιχα το δικαίωμα να επιβάλει αυτόν τον πρόσθετο φόρο. Πόσες υποθέσεις και πόσα χρήματα κρέμονται από την απόφαση δεν το έχει πει δημόσια ούτε η ΑΑΔΕ ούτε το αρμόδιο υπουργείο.

Τον Ιούνιο το ίδιο ΣτΕ έκρινε συνταγματικό το τεκμήριο ελάχιστου εισοδήματος των επαγγελματιών, επειδή στηρίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια που ο φορολογούμενος μπορεί να ανατρέψει (To Brief). Κοιτώντας τις δύο αποφάσεις μαζί, το κοινό κριτήριο μοιάζει να είναι αν ο φορολογούμενος ξέρει εκ των προτέρων τι τον περιμένει και έχει τρόπο να αμυνθεί.

Τι δεν διαγράφεται

Το δεύτερο ρολόι μετρά την είσπραξη: πόσο καιρό έχει το Δημόσιο για να μαζέψει φόρο που έχει ήδη βεβαιωθεί. Αυτό ρυθμίζεται χωριστά, στο κεφάλαιο του ισχύοντος Κώδικα για την «Παραγραφή του δικαιώματος είσπραξης φόρων» (e-forologia). Όταν ένας φόρος καταλογίστηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, η σημερινή απόφαση δεν τον σβήνει.

Χωριστό ζήτημα είναι η σημερινή δεκαετής εξαίρεση του ν. 5104/2024. Αφορά τη μη υποβολή δήλωσης ή πραγματικά νέα στοιχεία, που η εφορία δεν μπορούσε να ξέρει μέσα στην πενταετία και που δείχνουν μεγαλύτερη οφειλή (e-forologia). Αν η απόφαση την εξέτασε, δεν προκύπτει από τη σύνοψη.

Για όποιον έχει ανοιχτή διαφορά για το 2013 ή για καταλογισμό που πάτησε μόνο στην εικοσαετία, η απόφαση είναι ισχυρό επιχείρημα στο δικαστήριο. Για όποιον χρωστά ήδη βεβαιωμένο φόρο, δεν αλλάζει τίποτα. Το ΣτΕ εμπόδισε νέους λογαριασμούς για παλιές χρονιές· τους λογαριασμούς που έχουν ήδη σταλεί δεν τους άγγιξε.