Στη Ρόδο, 298 προσελεύσεις με γαστρεντερίτιδα σε 20 μέρες

Στην κορύφωση της τουριστικής σεζόν, η Ρόδος βρίσκεται σε υγειονομικό συναγερμό. Από 1 έως 20 Αυγούστου, 298 άνθρωποι προσήλθαν στο Γενικό Νοσοκομείο του νησιού με συμπτώματα γαστρεντερίτιδας, και ο ΕΟΔΥ ζήτησε ελέγχους σε ολόκληρο το σύστημα ύδρευσης (Newsbomb, Pentapostagma). Τι μετρά όμως πραγματικά αυτό το «298»;

Όχι 298 εργαστηριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα με γνωστή αιτία, αλλά προσελεύσεις: ανθρώπους που πέρασαν την πόρτα του νοσοκομείου με διάρροιες, εμέτους και κοιλιακό πόνο. Είναι σήμα φόρτου, όχι διάγνωση (Pronews). Η διαφορά μετράει, γιατί κανένα παθογόνο δεν έχει ανακοινωθεί δημόσια: στην κάλυψη της «Καθημερινής» αναφέρεται ότι δεν εντοπίστηκε σαλμονέλα, ενώ οι τοπικοί γιατροί περιγράφουν εικόνα συμβατή με απλή ιογενή γαστρεντερίτιδα που περνά σε μία με δύο μέρες (Καθημερινή, Athens Voice).

Ο αριθμός θέλει παρονομαστή

Αυτό που έκανε τον αριθμό είδηση είναι η σύγκριση: τα ίδια ρεπορτάζ τον έβαλαν δίπλα στις 201 προσελεύσεις ολόκληρου του περασμένου Αυγούστου (Δημοκρατική). Περίπου 15 περιστατικά την ημέρα φέτος έναντι περίπου 6,5 πέρυσι μοιάζει δραματικό, αλλά κρύβει μια παγίδα: δεν συγκρίνει ίσα διαστήματα, βάζει 20 μέρες απέναντι σε έναν ολόκληρο μήνα. Ακόμη κι έτσι διορθωμένο, το άλμα παραμένει αρκετά μεγάλο ώστε να μη χάνεται.

Μήπως, όμως, φταίει ο παρονομαστής; Τον Αύγουστο η Ρόδος δεν έχει μόνο τους μόνιμους κατοίκους της. Μόνο τον Ιούλιο, το αεροδρόμιο «Διαγόρας» υποδέχθηκε πάνω από 1,3 εκατομμύρια επιβάτες, αύξηση 5,5% από πέρυσι (12vima). Περισσότεροι άνθρωποι στο νησί σημαίνουν, μηχανικά, περισσότερους ασθενείς και μεγαλύτερες ουρές στα επείγοντα, ακόμη κι αν ο κίνδυνος για τον καθένα ξεχωριστά δεν έχει αλλάξει. Μια μονοψήφια όμως αύξηση της κίνησης δύσκολα εξηγεί μόνη της ένα τέτοιο άλμα, και τα νούμερα που θα το έκριναν λείπουν: ισόχρονα στοιχεία 2025 και 2026, ο εκτιμώμενος θερινός πληθυσμός, οι συνολικές προσελεύσεις στα επείγοντα.

Νερό, φαγητό ή επαφή;

Τι κάνουν λοιπόν τώρα οι υγειονομικές αρχές; Σκεφτείτε δεκάδες αυτοκίνητα που χάλασαν την ίδια μέρα: το ζητούμενο είναι αν όλα πέρασαν από την ίδια λακκούβα ή αν κάθε βλάβη ήρθε ξεχωριστά. Μια κοινή πηγή στη δημόσια υγεία στηρίζεται όταν κουμπώνουν μαζί τέσσερα πράγματα: χρόνος, τόπος, έκθεση και εργαστήριο. Πρώτο εργαλείο, η επιδημιολογική καμπύλη, δηλαδή τα κρούσματα στον χρόνο. Ένα απότομο «καρούμπαλο», με πολλούς να αρρωσταίνουν σχεδόν ταυτόχρονα, δείχνει κοινή έκθεση, όπως ένα μολυσμένο γεύμα ή μια σύντομη ρύπανση νερού. Κύματα που τραβούν για μέρες μέσα σε οικογένειες και ξενοδοχεία δείχνουν μάλλον μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο (CDC).

Το επόμενο βήμα είναι πιο απλό απ' όσο ακούγεται: πού έμειναν και τι έφαγαν οι άρρωστοι. Αν μοιράζονται το ίδιο ξενοδοχείο, την ίδια ζώνη νερού ή το ίδιο τραπέζι, η υποψία αποκτά στόχο. Ως τώρα κανένα κοινό εστιατόριο, μπουφές ή προμηθευτής δεν έχει εμφανιστεί να ενώνει τα περιστατικά, και αυτό ακριβώς κρατά σήμερα αδύναμη την τροφιμογενή εξήγηση (News247). Τα κόπρανα δείχνουν ποιο μικρόβιο κυκλοφορεί, τα δείγματα νερού ή τροφίμων το πιθανό όχημα. Κανένα όμως εύρημα μόνο του δεν αρκεί, ούτε καν ένα θετικό δείγμα νερού, χωρίς επιδημιολογική σύνδεση να το στηρίζει (WHO).

Έτσι διαβάζεται το αίτημα του ΕΟΔΥ: δείγματα από αντιπροσωπευτικά σημεία του δικτύου, τις γεωτρήσεις, τις πηγές και τις δεξαμενές, μαζί με το αρχείο υπολειμματικού χλωρίου από τον Μάιο έως τον Αύγουστο, του δείκτη που δείχνει αν η απολύμανση κρατά μέχρι τη βρύση του καταναλωτή (Newsbomb). Είναι έλεγχος της αλυσίδας από την πηγή έως τη βρύση, όχι απόδειξη ότι φταίει το νερό. Η ΔΕΥΑΡ το τονίζει: μέχρι σήμερα δεν έχει γνωστοποιηθεί επίσημο πόρισμα που να συνδέει τα περιστατικά με το πόσιμο νερό, τα ύδατα κολύμβησης ή τη μονάδα επεξεργασίας λυμάτων (Δημοκρατική).

Τι να προσέχει ο πολίτης

Για κατοίκους και επισκέπτες, οι τεκμηριωμένες οδηγίες σήμερα είναι οδηγίες γαστρεντερίτιδας, όχι απαγόρευσης νερού: ενυδάτωση, σχολαστικό πλύσιμο χεριών, αποχή από την προετοιμασία φαγητού για άλλους όσο υπάρχουν συμπτώματα. Στις περισσότερες ήπιες περιπτώσεις ο έμετος κρατά μία με δύο μέρες και η διάρροια έως και μία εβδομάδα (UKHSA). Ο πραγματικός κίνδυνος δεν είναι τόσο το ίδιο το μικρόβιο όσο η αφυδάτωση, γι' αυτό γιατρός χρειάζεται σε βρέφη, ηλικιωμένους, εγκύους, ή όταν εμφανιστεί αίμα, επίμονος πυρετός ή αδυναμία λήψης υγρών (NIDDK).

Το να γραφτεί σήμερα ότι φταίει η βρύση, τα λύματα ή ένα συγκεκριμένο ξενοδοχείο θα ήταν υπόθεση, όχι είδηση. Η εικόνα θα καθαρίσει μόνο όταν δημοσιοποιηθούν τρία πράγματα που ακόμη λείπουν: το παθογόνο, η κοινή πηγή, αν υπάρχει, και τα εργαστηριακά αποτελέσματα από νερό και δείγματα ασθενών.