Βραζιλία: οι απόντες κρίνουν Λούλα ή Μπολσονάρο

Περίπου 33,5 εκατομμύρια Βραζιλιάνοι, ένας στους πέντε εγγεγραμμένους, δεν ψήφισαν στον πρώτο γύρο της 4ης Οκτωβρίου (BBC Brasil). Είναι δεκαπέντε φορές περισσότεροι από τα περίπου 2,2 εκατομμύρια ψήφους με τις οποίες ο Φλάβιο Μπολσονάρου προηγήθηκε του απερχόμενου προέδρου Λούλα ντα Σίλβα (Exame). Την Κυριακή 25 Οκτωβρίου η αναμέτρηση δεν θα κριθεί στους σταθερούς οπαδούς των δύο στρατοπέδων. Θα τη γείρουν όσοι έμειναν σπίτι ή ψήφισαν τρίτους, και μαζί της ορίζεται ο τόνος της Βραζιλίας απέναντι σε Ουάσιγκτον και Πεκίνο.

Ο Φλάβιο, γιος του πρώην προέδρου Ζαΐρ Μπολσονάρου, πήρε 47,03% των έγκυρων ψήφων έναντι 45,16% του Λούλα, χωρίς κανείς να φτάσει το μισό που χρειάζεται για εκλογή από τον πρώτο γύρο (Exame). Η πρωτιά του (To Brief) έδωσε στον μπολσοναρισμό δυναμική, όχι νίκη.

Ισοπαλία μέσα στο περιθώριο σφάλματος

Η εταιρεία Datafolha, με πεδίο 20 έως 22 Οκτωβρίου, δίνει 47% στον Φλάβιο και 46% στον Λούλα, με περιθώριο ±2 μονάδων· στις έγκυρες ψήφους, δηλαδή σε αυτές που αποφασίζουν, οι δύο ισοβαθμούν στο 50% (G1). Η μία μονάδα διαφοράς είναι επομένως στατιστικός θόρυβος. Η Quaest, μια ημέρα νωρίτερα, είχε μετρήσει 45% έναντι 44%, με το ίδιο περιθώριο (Valor). Δύο ανεξάρτητες μετρήσεις λένε το ίδιο: η αναμέτρηση δεν έχει φαβορί.

Ηλικιωμένοι, απόντες και ψηφοφόροι τρίτων

Η μεγαλύτερη δεξαμενή είναι οι ηλικιωμένοι. Για τους άνω των 70 η ψήφος είναι προαιρετική, και στον πρώτο γύρο απείχε το 49,1%, πάνω από οκτώ εκατομμύρια άνθρωποι (Valor).

Οι δύο εκστρατείες τους κυνήγησαν με διαφορετικά εργαλεία. Ο Λούλα απευθύνθηκε στους ηλικιωμένους μέσα από τους δρόμους και το διαδίκτυο, ενώ ο Φλάβιο περιόδευσε στηριγμένος σε τοπικούς συμμάχους και ζήτησε από τους υποστηρικτές του να φέρουν συγγενείς και γείτονες στην κάλπη (BBC Brasil).

Η Quaest δείχνει πού γέρνει η κάθε ομάδα. Όσοι ψήφισαν τρίτο υποψήφιο προτιμούν τον Φλάβιο με 43% έναντι 37%· όσοι απείχαν ή ψήφισαν λευκό προτιμούν τον Λούλα με 40% έναντι 36%, ενώ 21% θα επαναλάβει την αποχή (UOL). Είναι προθέσεις, όχι αποτέλεσμα. Η εικόνα όμως είναι καθαρή: ο Φλάβιο κερδίζει στους ψηφοφόρους των τρίτων, ο Λούλα χρειάζεται αυτούς που δεν ήρθαν στην κάλπη. Η προσέλευση είναι το όπλο του προέδρου.

Η επιλογή αφορά πορτοφόλια. Ο Λούλα υπόσχεται δημόσιες επενδύσεις, αυξήσεις του κατώτατου μισθού πάνω από τον πληθωρισμό και βαρύτερη φορολόγηση των υψηλών εισοδημάτων, ενώ ο Φλάβιο προτείνει περικοπή τουλάχιστον δέκα υπουργείων και μεγαλύτερο ρόλο για τις ιδιωτικές επενδύσεις (Folha). Οι νεότερες υποσχέσεις του για πάγωμα ή αγορά χρεών νοικοκυριών δεν συνοδεύονται από σαφή κοστολόγηση (G1).

Στο έγκλημα, ο Λούλα ζητά ομοσπονδιακό συντονισμό, ενώ ο Φλάβιο θέλει να χαρακτηριστούν οι μεγάλες συμμορίες ναρκοτρομοκρατικές οργανώσεις (O Globo).

Ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε την πρωτιά του Φλάβιο «πολύ μεγάλη νίκη» (AFP). Ο Φλάβιο προτείνει διαπραγμάτευση εμπορικής συμφωνίας με την Ουάσιγκτον και υπόσχεται πραγματισμό απέναντι στην Κίνα (UOL). Ο Λούλα ποντάρει στη διπλωματία μέσα από διεθνείς θεσμούς και τους BRICS, το μπλοκ αναδυόμενων οικονομιών με την Κίνα, τη Ρωσία και την Ινδία· κανένα από τα δύο προγράμματα δεν περιέχει σχέδιο αποσύνδεσης από την Κίνα (O Globo). Ο λόγος είναι υλικός: η Κίνα απορρόφησε το 30,7% των βραζιλιάνικων εξαγωγών στο οκτάμηνο του 2026, τριπλάσιο από το 9,6% των ΗΠΑ (Americas Quarterly). Αλλάζει ο τόνος· οι αριθμοί δεν αλλάζουν με την κάλπη.

Η επόμενη μέρα περνά από το Κογκρέσο

Η νέα Βουλή έχει 513 έδρες και κανένα στρατόπεδο δεν έχει πλειοψηφία· τα κεντρώα κόμματα κρατούν μαζί 171 (Senado). Μια συνταγματική αλλαγή θέλει 308 βουλευτές και 49 γερουσιαστές σε δύο ψηφοφορίες (Σύνταγμα Βραζιλίας). Η συναίνεση πάντως δεν είναι ουτοπία: η μείωση της εργάσιμης εβδομάδας σε 40 ώρες πέρασε από τη Γερουσία με 75 ψήφους, και ο ίδιος ο Φλάβιο ψήφισε υπέρ (Senado).

Την Κυριακή οι Βραζιλιάνοι διαλέγουν πρόεδρο. Από το 2027, οι βουλευτές του κέντρου θα αποφασίζουν πόσο από το πρόγραμμά του θα γίνει νόμος.