Ρεύμα: μπλόκο αλλαγής παρόχου σε όσους χρωστούν

Ένα νοικοκυριό που πληρώνει στην ώρα του δεν θα δει τίποτα να αλλάζει στον λογαριασμό του. Ζει όμως πλέον κάτω από τον ίδιο νέο κανόνα με όλους: όποιος αφήνει απλήρωτα και αλλάζει διαρκώς εταιρεία ρεύματος, κλειδώνεται στον πάροχό του μέχρι να τακτοποιήσει το χρέος. Το ΥΠΕΝ ανακοίνωσε στις 20 Αυγούστου τροποποίηση του Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας για να χτυπήσει τον λεγόμενο «ενεργειακό τουρισμό». Έρχεται πάνω στο ίδιο ενεργειακό κύμα που φέτος το καλοκαίρι ανέβασε ακόμη και τα σταθερά μπλε τιμολόγια (To Brief), και σας αφορά διπλά: ως ασπίδα απέναντι σε ένα κόστος που σήμερα μετακυλίεται στους συνεπείς, ή ως εμπόδιο αν βρεθείτε προσωρινά σε αδυναμία πληρωμής.

Ο μηχανισμός λέγεται debt flagging και δουλεύει σαν σύστημα σημάνσεων. Ο προμηθευτής καταχωρίζει στον ΔΕΔΔΗΕ (τον διαχειριστή του δικτύου, που κρατά το «μητρώο» κάθε παροχής) ότι ένας πελάτης έχει ληξιπρόθεσμη οφειλή. Η σήμανση δεν μπαίνει με τον πρώτο απλήρωτο λογαριασμό, ούτε το φρένο πέφτει με την πρώτη σήμανση: η αλλαγή παρόχου μπλοκάρεται μόνο μετά την τρίτη, δηλαδή έπειτα από επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά «φεύγω αφήνοντας χρέος», και αίρεται όταν το χρέος εξοφληθεί ή μπει σε διακανονισμό (News247, Energygame). Αυτό είναι το κρίσιμο: ο ενεργός διακανονισμός μετρά ως τακτοποίηση, άρα η αμφισβήτηση ενός λανθασμένου λογαριασμού δεν είναι το ίδιο με στρατηγική αθέτηση.

Το νούμερο των 3 δισ. δεν είναι όλο «τουρισμός»

Εδώ η επίσημη επικοινωνία τείνει να ισοπεδώνει. Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς προμηθευτές στο τέλος του 2025 ήταν 2,98 δισ. ευρώ, από 3,4 δισ. το 2024, και αφορούν το συνολικό στοκ χρεών στη λιανική του ρεύματος (Financial Report). Δεν είναι ο λογαριασμός των «ενεργειακών τουριστών». Το κομμάτι που πράγματι συνδέεται με πελάτες που έφυγαν αφήνοντας χρέος είναι περίπου 1,53 δισ. ευρώ, ενώ άλλα 1,45 δισ. αφορούν υφιστάμενους πελάτες που απλώς δυσκολεύονται να πληρώσουν (Newsit, Energymag). Με άλλα λόγια, περίπου το μισό. Το εργαλείο στοχεύει το μισό, αλλά η ρητορική κουβαλά ολόκληρο το νούμερο. Έχει σημασία, γιατί το κόστος των πραγματικά ανείσπρακτων περνά έμμεσα στους συνεπείς μέσα από το «ασφάλιστρο» επισφαλειών που ενσωματώνουν οι πάροχοι στην τιμή.

Γιατί το μέτρο γράφτηκε «στενό»

Η κυβέρνηση δεν επινοεί κάτι από το μηδέν, προσπαθεί να επιβιώσει από μια προηγούμενη δικαστική ήττα. Παλαιότερη λογική με απόλυτα όρια οφειλής (150 ευρώ για οικιακούς, 1.000 για μέση τάση) και γενικευμένο φρένο είχε προσκρούσει στο Συμβούλιο της Επικρατείας, που το 2020, σύμφωνα με ρεπορτάζ, έκρινε ότι δεν επιτρέπεται «γενικό και απόλυτο μπλόκο» μόνο επειδή κάποιος χρωστά σε προηγούμενο προμηθευτή (Pentapostagma, Selectra). Γι' αυτό το νέο σχήμα φοράει «γάντια»: κλιμάκωση τριών σημάνσεων αντί άμεσου αποκλεισμού, προηγούμενη ευκαιρία διακανονισμού, άρση με ρύθμιση και όχι μόνο με πλήρη εξόφληση, χρέη μόνο από την 1/1/2024 και μετά (iefimerida, Energygame). Είναι οι δικλίδες που ζητά και το ευρωπαϊκό πλαίσιο: η Οδηγία 2019/944 κατοχυρώνει το δικαίωμα γρήγορης αλλαγής παρόχου, και όπου υπάρχει φραγή (όπως στην Ιρλανδία, με κατώφλι 225 ευρώ και καθυστέρηση 60 ημερών) είναι στενή εξαίρεση, όχι λευκή επιταγή (EUR-Lex, SSE Airtricity).

Μένει το πιο ευαίσθητο κομμάτι: πώς ξεχωρίζει ο πραγματικά αδύναμος από τον στρατηγικό κακοπληρωτή. Ο ευάλωτος πελάτης, όσος ανήκει στο Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο, δεν έχει σήμερα λευκή ασυλία από τα χρέη. Έχει προθεσμία εξόφλησης τουλάχιστον 40 ημερών, δικαίωμα άτοκης τμηματικής εξόφλησης και αναστολή διακοπής ρεύματος τον χειμώνα και τον Ιούλιο-Αύγουστο (ΔΕΔΔΗΕ). Προστατεύεται δηλαδή από την αποκοπή, όχι από το χρέος, και ο δρόμος του για να μη μπλοκαριστεί η μετακίνηση είναι ο διακανονισμός. Ρητή εξαίρεση του ΚΟΤ από το ίδιο το νέο σύστημα σημάνσεων δεν εντοπίστηκε πουθενά.

Και εδώ είναι το πρόβλημα. Η απόφαση υπογράφηκε από τον υπουργό Σταύρο Παπασταύρου και τον υφυπουργό Νίκο Τσάφο, μετά από σύμφωνη γνώμη της ΡΑΑΕΥ και διαβούλευση που είχε ανοίξει από τον Σεπτέμβριο του 2025 (ΡΑΑΕΥ). Όμως το ίδιο το δεσμευτικό κείμενο ισχύει μόνο μετά τη δημοσίευσή του στο ΦΕΚ, και ως τώρα δεν έχει εντοπιστεί δημόσια ούτε αριθμός απόφασης, ούτε ανάρτηση στη Διαύγεια, ούτε πλήρες κείμενο. Ακόμη και οι λεπτομέρειες που κυκλοφορούν προέρχονται από ρεπορτάζ πριν το ΦΕΚ: ότι ο πάροχος οφείλει εντός πέντε ημερών να προτείνει ρύθμιση και ο καταναλωτής έχει άλλες πέντε για να απαντήσει (Economistas). Τίποτα από αυτά δεν έχει επιβεβαιωθεί από το δεσμευτικό κείμενο, ούτε πώς διορθώνεται μια λανθασμένη σήμανση ή ποια είναι η προθεσμία ένστασης για έναν αμφισβητούμενο λογαριασμό.

Ό,τι υπόσχεται σήμερα το δελτίο Τύπου δεν ελέγχεται μέχρι να το γράψει το ΦΕΚ. Και μέχρι τότε, ο συνεπής καταναλωτής πληρώνει ήδη το κόστος των ανείσπρακτων, χωρίς να έχει δει τις εγγυήσεις που τον προστατεύουν όταν το λάθος είναι του συστήματος.