Χεβρώνα: 1.500 εκτοπισμένοι, η επιστροφή χωρίς ημερομηνία

Μετά την ένοπλη επίθεση σε ισραηλινό σημείο ελέγχου κοντά στη Χεβρώνα στις 23 Οκτωβρίου (To Brief), οικογένειες από την αλ-Τζιλντά και την Άιν Ντέιρ Μπάχα, δυτικά της πόλης, εγκατέλειψαν το Σάββατο τα σπίτια τους εν μέσω πολυήμερης στρατιωτικής επιχείρησης. Ως το απόγευμα ο δήμος εκτιμούσε ότι είχαν απομακρυνθεί περίπου 1.500 άνθρωποι, δηλαδή 300 οικογένειες (Guardian). Πότε θα γυρίσουν δεν το έχει πει κανείς. Στους βόρειους καταυλισμούς της Δυτικής Όχθης, που ο Νετανιάχου επικαλείται ως πρότυπο, οι εκτοπισμένοι του 2025 δεν έχουν ακόμη επιστρέψει.

Το 1.500 είναι η νεότερη δημοτική εκτίμηση. Νωρίτερα μέσα στη μέρα το Reuters μετέδιδε περίπου 1.200 (Reuters), και καμία μέθοδος καταμέτρησης δεν έχει δημοσιοποιηθεί.

Όσοι έφυγαν μένουν σε συγγενείς και φίλους ή σε κοινοτικές αίθουσες και παιδικούς χώρους που άνοιξε ο δήμος (αναδημοσίευση WAFA). Ο αριθμός μπορεί να μεγαλώσει. Τοπικοί αξιωματούχοι ανέφεραν στο BBC ακόμη 2.500 κατοίκους που κινδυνεύουν να απομακρυνθούν, χωρίς να έχουν φύγει ακόμη (BBC Arabic).

Από το σημείο ελέγχου στην εκκένωση

Σύμφωνα με την προκαταρκτική ισραηλινή εκδοχή, δύο ένοπλοι χτύπησαν το σημείο ελέγχου στη διασταύρωση Γιεχούντα και η ανταλλαγή πυρών κράτησε περίπου 20 λεπτά (Kan). Οι αρχικές αναφορές έκαναν λόγο για πέντε τραυματίες· επρόκειτο για πέντε στρατιώτες. Δύο από αυτούς υπέκυψαν, ο 23χρονος Ρον Γιονάταν Ρόιτμαν και ο 20χρονος Γιουβάλ Σάι Σβιλέμ, ενώ σκοτώθηκαν και οι δύο ένοπλοι (Ynet).

Η κοινή ανακοίνωση στρατού και Σιν Μπετ (της υπηρεσίας εσωτερικής ασφάλειας) μιλά για «στοχευμένες» έρευνες για όπλα και για υποδομές που οι αρχές χαρακτηρίζουν τρομοκρατικές. Προβλέπει επιχείρηση «αρκετών ημερών» και τρία σημεία από τα οποία οι κάτοικοι βγαίνουν αφού ελεγχθούν, όμως δεν ορίζει ούτε ημερομηνία ούτε κριτήρια επιστροφής (Walla). Χωριστά, ο υπουργός Μπετσαλέλ Σμότριτς διέταξε την κατεδάφιση κτισμάτων που χαρακτήρισε μη αδειοδοτημένα κοντά στο σημείο της επίθεσης και την παρουσίασε ως «τίμημα» (Channel 13).

Οι κατεδαφίσεις έχουν πιο θολό περίγραμμα από τις εκκενώσεις. Το παλαιστινιακό πρακτορείο WAFA τις τοποθετεί στη Φαρς αλ-Χάουα, όπου κατονομάζει κτίριο τριών διαμερισμάτων του Ριάντ Αμρίς που ισοπεδώθηκε την Παρασκευή (WAFA). Ο δήμος κάνει λόγο για 35 εκτάρια που καταστράφηκαν ή σημάνθηκαν για καταστροφή, έκταση που δεν είναι όλη ήδη ισοπεδωμένη (Guardian). Πλήρης κατάλογος των κτιρίων δεν έχει δημοσιοποιηθεί.

Το προηγούμενο του Βορρά

Το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο το έδωσε ο ίδιος ο Νετανιάχου. Δήλωσε ότι θα εφαρμόσει στη συνοικία το μοντέλο των επιχειρήσεων στους βόρειους καταυλισμούς και συνέδεσε δημόσια την επίθεση με τις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου, λέγοντας ότι είχε προηγηθεί προειδοποίηση για επιθέσεις ενόψει της κάλπης (Maariv). Η χρονική σύμπτωση δεν αποδεικνύει εκλογικό σχεδιασμό. Για έναν πρωθυπουργό που ζητά νέα εντολή, πάντως, η ορατή και σκληρή απάντηση είναι η αναμενόμενη κίνηση. Η ασφάλεια ήταν ήδη πεδίο σύγκρουσης: στις 22 Οκτωβρίου ο υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς αντάλλαξε κατηγορίες με την αντιπολίτευση για την ευθύνη (Maariv).

Το μοντέλο αυτό έχει μετρήσιμο αποτύπωμα. Στους καταυλισμούς Τζενίν, Τουλκαρέμ και Νουρ Σαμς, πάνω από 33.000 άνθρωποι παρέμεναν εκτοπισμένοι τον Ιούλιο του 2026 (OHCHR). Το ισραηλινό Ανώτατο Δικαστήριο ζήτησε από το κράτος χρονοδιάγραμμα επιστροφής έως τις 23 Νοεμβρίου, χωρίς να διατάξει άμεση επιστροφή (Ynet). Ότι οι όροι στη Χεβρώνα θα είναι ίδιοι δεν έχει τεκμηριωθεί.

Το μέτρο σύγκρισης είναι η Τέταρτη Σύμβαση της Γενεύης. Όπως την καταγράφει η Διεθνής Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού (ICRC), θεματοφύλακας των Συμβάσεων, επιτρέπει εκκένωση κατεχόμενου εδάφους για την ασφάλεια των αμάχων ή για επιτακτικούς στρατιωτικούς λόγους, με μέριμνα για στέγη και επιστροφή μόλις οι λόγοι πάψουν (ICRC, άρθρο 49). Επιτρέπει την καταστροφή περιουσίας μόνο όταν είναι απολύτως αναγκαία (ICRC, άρθρο 53) και απαγορεύει τη συλλογική τιμωρία (ICRC, άρθρο 33). Ο θάνατος δύο στρατιωτών δικαιολογεί έρευνα ασφαλείας· τα δημόσια στοιχεία όμως δεν τεκμηριώνουν ακόμη την αναγκαιότητα κάθε απομάκρυνσης και κάθε κατεδάφισης.

Το παλαιστινιακό υπουργείο Εξωτερικών κάλεσε τις διπλωματικές αποστολές του να κινητοποιηθούν (BBC Arabic). Έως το Σάββατο δεν είχε εντοπιστεί συγκεκριμένη απάντηση διεθνούς φορέα.

Ο δήμος της Χεβρώνας στεγάζει τους εκτοπισμένους, αλλά την επιστροφή τους δεν την αποφασίζει. Η απόφαση ανήκει στον στρατό, που μιλά για «αρκετές ημέρες» χωρίς ημερομηνία, και σε μια κυβέρνηση που είπε ότι θα αντιγράψει τον Βορρά, όπου οι εκκενώσεις του 2025 κατέληξαν σε δικαστικές προθεσμίες. Για τους 1.500 της αλ-Τζιλντά και της Άιν Ντέιρ Μπάχα, η πραγματική ερώτηση δεν είναι πότε τελειώνει η επιχείρηση. Είναι ποιος θα κρίνει ότι οι λόγοι της έπαψαν, και προς το παρόν αυτό το κρίνει μόνο η πλευρά που την ξεκίνησε.