Τα Bell 206 της Ελλάδας ελέγχονται πριν πετάξουν

Από χθες, κανένα ελικόπτερο Bell 206 του ελληνικού νηολογίου δεν επιτρέπεται να απογειωθεί αν πρώτα δεν ελεγχθεί ένα συγκεκριμένο κομμάτι του: το ουραίο στροφείο και το σύστημα που το κινεί. Η Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας (ΑΠΑ) έβαλε αυτό το προληπτικό φρένο σε ολόκληρο τον τύπο του αεροσκάφους έπειτα από τη συντριβή ιδιωτικού ελικοπτέρου στη Σίφνο στις 17 Αυγούστου, που στοίχισε τη ζωή σε τρεις ανθρώπους (Naftemporiki). Είναι μέτρο πρόληψης για όσο τρέχει η έρευνα, όχι απόφανση για το τι φταίει.

Το ελικόπτερο κατέπεσε γύρω στις 18:08 κοντά στο ελικοδρόμιο της Σίφνου, νεκροί ο χειριστής και δύο επιβάτες. Σύμφωνα με τα ρεπορτάζ, οι δύο επιβάτες ήταν βρετανικό νιόπαντρο ζευγάρι (The Guardian). Τη διερεύνηση των αιτίων ανέλαβε ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ, ο ανεξάρτητος φορέας ερευνών αεροπορικών ατυχημάτων (in.gr). Το προηγούμενο άρθρο μας κατέγραψε τις πρώτες ώρες μετά τη συντριβή (To Brief)· η χθεσινή οδηγία της ΑΠΑ είναι το επόμενο, θεσμικό βήμα.

Τι κάνει το ουραίο στροφείο

Ένα μονορότορο ελικόπτερο έχει ένα κρυφό πρόβλημα ισορροπίας: καθώς ο μεγάλος έλικας από πάνω γυρίζει προς τη μία κατεύθυνση, σπρώχνει την άτρακτο να στριφογυρίσει προς την αντίθετη. Φαντάσου μια περιστρεφόμενη καρέκλα γραφείου που κάποιος προσπαθεί συνεχώς να τη στρίψει. Το ουραίο στροφείο —ο μικρός έλικας στην ουρά— είναι σαν ένα πλάγιο «χέρι» που σπρώχνει σταθερά για να ακυρώσει αυτό το στρίψιμο και να κρατά τη μύτη ελεγχόμενη (FAA Helicopter Flying Handbook).

Αν αυτό το «χέρι» χάσει τη δύναμή του ενώ ο κινητήρας δουλεύει, το ελικόπτερο μπορεί να αρχίσει να περιστρέφεται ανεξέλεγκτα γύρω από τον εαυτό του. Γι' αυτό η ΑΠΑ ζητά, πριν από κάθε πτήση, δύο ελέγχους: έναν με το μάτι, για ρωγμές, φθορά ή τζόγο στην ουρά, κι έναν στη λειτουργία, ώστε το σπρώξιμο που ξεκινά από τα πεντάλ του πιλότου να φτάνει καθαρά μέχρι τον μικρό έλικα και τον αέρα (Kathimerini). Κάθε εύρημα αναφέρεται άμεσα στην Αρχή, κι αν βρεθεί πρόβλημα το ελικόπτερο καθηλώνεται μέχρι να αποκατασταθεί πλήρως (ProtoThema).

Πρόληψη, όχι πόρισμα

Το ότι η ΑΠΑ διάλεξε να ελέγξει ακριβώς το ουραίο στροφείο δεν σημαίνει ότι βρέθηκε η αιτία της συντριβής. Σημαίνει ότι το θεωρεί αρκετά κρίσιμο σύστημα ώστε να μην αφήσει άλλο αεροσκάφος του ίδιου τύπου να πετάξει χωρίς μια γρήγορη ματιά, όσο η έρευνα τρέχει. Η ίδια η Αρχή μιλά για «ενδείξεις πιθανής δυσλειτουργίας» από την προκαταρκτική αξιολόγηση του υλικού — διατύπωση προσεκτική, όχι κατηγορηματική (News247, NST/AFP).

Είναι σαν να ζητάς από όλο τον στόλο ενός μοντέλου αυτοκινήτου να ελέγξει «φρένα και τιμόνι» μετά από ένα σοβαρό ατύχημα. Μειώνεις τον κίνδυνο ενός δεύτερου δυστυχήματος όσο ψάχνεις, χωρίς να έχεις αποδείξει τι προκάλεσε το πρώτο. Τρεις διαφορετικές διαδικασίες τρέχουν παράλληλα και δεν πρέπει να μπερδεύονται: ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ ψάχνει τι συνέβη για να μη ξανασυμβεί, οι εισαγγελικές αρχές ψάχνουν αν υπάρχει ευθύνη, και η ΑΠΑ κάνει άμεση εποπτεία ασφάλειας για τον υπόλοιπο στόλο (EASA).

Για όσους πετούν με ελικόπτερο προς τα νησιά μέσα στο καλοκαίρι, η αλλαγή είναι απτή: περισσότερες πιθανές καθυστερήσεις στο πρώτο σκέλος της ημέρας, όπου κάθε ελικόπτερο πρέπει να ελεγχθεί και να αναφερθεί πριν φύγει, αλλά και μικρότερη πιθανότητα να απογειωθεί αεροσκάφος με ένδειξη προβλήματος σε κρίσιμο σύστημα (SKAI). Πόσο χρόνο ή κόστος προσθέτει ο κάθε έλεγχος δεν έχει ανακοινωθεί.

Εκκρεμούν ακόμη αρκετά. Το πλήρες κείμενο της οδηγίας δεν έχει αναρτηθεί δημόσια. Δεν έχει δοθεί ο αριθμός των Bell 206 που καθηλώνονται μέχρι να ελεγχθούν. Λείπουν και τα στοιχεία του μοιραίου ελικοπτέρου: νηολόγιο, ιδιοκτήτης, ιστορικό συντήρησης. Και πάνω απ' όλα λείπει το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ — που, κατά το ευρωπαϊκό πλαίσιο, επιδιώκεται το συντομότερο δυνατό και, όπου γίνεται, μέσα σε δώδεκα μήνες (EUR-Lex). Μέχρι τότε, η ΑΠΑ έχει αγοράσει χρόνο με έναν έλεγχο — δεν έχει δώσει απάντηση για το τι έριξε το ελικόπτερο στη Σίφνο.