Γαλλία: περισσότερα χρήματα, λιγότεροι μόνιμοι καθηγητές, κλειστά λύκεια

Την Παρασκευή 2 Οκτωβρίου περίπου 400 γαλλικά λύκεια έμειναν κλειστά, και σε 564 σχολεία είχαν καταγραφεί ως το μεσημέρι αποκλεισμοί ή διαταραχές, σύμφωνα με το υπουργείο Παιδείας (Le Monde). Οι μαθητές στις εισόδους ζητούν καθηγητές για τις ώρες που χάνονται. Η κυβέρνηση απάντησε με προϋπολογισμό που αυξάνει τα κονδύλια αλλά κόβει μόνιμες θέσεις, και με περισσότερη αστυνομία.

Από μια απεργία καθηγητών σε εθνικό κύμα

Το κίνημα ξεκίνησε από τοπικά παράπονα: κενά στο προσωπικό, ελλείψεις υλικών, φορτωμένα προγράμματα. Στο λύκειο Saint-Exupéry της Κρετέιγ, στα προάστια του Παρισιού, οι μαθητές κινητοποιήθηκαν όταν απήργησαν οι καθηγητές τους στα μέσα Σεπτεμβρίου. Ο μαθητής Cheick Sanogo περιέγραψε πώς αποφάσισαν να τους στηρίξουν και πώς τα βίντεο διαδόθηκαν στα κοινωνικά δίκτυα· το ίδιο σχολείο γύρισε αργότερα στα μαθήματα, μετά από συνάντηση και πρόσθετες τοποθετήσεις προσωπικού (Franceinfo). Αποκλεισμοί είχαν εμφανιστεί και κοντά στη Ρεν, στο Βιλνέβ-ντ'Ασκ και στην Καέν, πριν ένα εθνικό κάλεσμα μαθητικής οργάνωσης ενώσει τα τοπικά μέτωπα.

Οι δύο αριθμοί της Παρασκευής δεν αθροίζονται. Ο πρώτος αφορά σχολεία που ο υπουργός ανακοίνωσε ότι θα μείνουν κλειστά, ο δεύτερος είναι ευρύτερη καταμέτρηση με πιθανή επικάλυψη.

Οι μαρτυρίες για σπασμένο εξοπλισμό και νερά στα κτίρια περιγράφουν συγκεκριμένα σχολεία, όχι ολόκληρη τη χώρα.

Υπάρχουν όμως και ευρύτεροι δείκτες. Έρευνα του συνδικάτου εκπαιδευτικών SNES-FSU βρήκε ότι στην έναρξη της χρονιάς το 53% των δημόσιων σχολείων δευτεροβάθμιας είχε τουλάχιστον έναν καθηγητή που έλειπε· η κυβέρνηση αντιτείνει ότι συχνά πρόκειται για ακάλυπτες ώρες και όχι για κενές θέσεις (Boursorama). Τα δικά της στοιχεία, πάντως, μετρούν ακριβώς αυτές τις ώρες: περίπου το 10% των προβλεπόμενων διδακτικών ωρών στα λύκεια δεν πραγματοποιήθηκε το 2024-25, δηλαδή μία ώρα μαθήματος στις δέκα (CIDJ).

Ο προϋπολογισμός που δίνει και παίρνει

Την 1η Οκτωβρίου, με τους αποκλεισμούς σε εκατοντάδες σχολεία, η κυβέρνηση παρουσίασε το σχέδιο προϋπολογισμού του 2027. Η σχολική εκπαίδευση παίρνει περίπου 64 δισ. ευρώ, 1,2 δισ. περισσότερα από φέτος, αλλά χάνει 1.588 θέσεις μόνιμων εκπαιδευτικών (τεκμηρίωση προϋπολογισμού). Το υπουργείο απαντά με τη δική του λογιστική: επικαλείται περίπου 180.000 λιγότερους μαθητές και προσθέτει 3.041 θέσεις εκπαιδευόμενων καθηγητών (Le Monde).

Εδώ βρίσκεται η ουσία της σύγκρουσης. Η κυβέρνηση μετρά δημογραφία και συνολικά κονδύλια, και με αυτό το μέτρο το θετικό ισοζύγιο θέσεων του υπουργείου στέκει. Οι μαθητές μετρούν ώρες που δεν έγιναν, και στους δικούς τους όρους ένας εκπαιδευόμενος ή ένας βοηθός δεν αντικαθιστά τον μόνιμο καθηγητή που λείπει από την τάξη. Οι δύο λογαριασμοί είναι ακριβείς ο καθένας στο πεδίο του, και γι' αυτό κανένας δεν πείθει την άλλη πλευρά.

Η μόνη υποχώρηση ως τώρα έγινε αλλού: ο υπουργός Παιδείας Édouard Geffray απέσυρε τα προτεινόμενα τέλη φοίτησης σε ορισμένες μεταλυκειακές σπουδές και άνοιξε διάλογο με μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικούς (TF1). Είναι πραγματική παραχώρηση, αλλά δεν αγγίζει τη στελέχωση.

Όταν η αστυνομία γίνεται το θέμα

Την ίδια μέρα ο υπουργός Εσωτερικών Laurent Nuñez επικαλέστηκε «επιδείνωση της κατάστασης» και ζήτησε ενισχύσεις από τις CRS, τις μονάδες αποκατάστασης τάξης που αντιστοιχούν στα δικά μας ΜΑΤ, και από την κινητή χωροφυλακή. Το υπουργείο του κατέγραψε 1.949 προσαγωγές μόνο την Πέμπτη 1 Οκτωβρίου, αριθμός που δεν σημαίνει ούτε κατηγορίες ούτε ενοχή (BFMTV, La Croix). Το γραφείο του πρωθυπουργού Sébastien Lecornu καταδίκασε «αστική βία» και απέδωσε ρόλο στην Ανυπότακτη Γαλλία (LFI), επικαλούμενο σημείωμα πληροφοριών που δεν έχει δημοσιοποιηθεί· η LFI απέρριψε την κατηγορία (France 24).

Η αντίθετη θέση έχει θεσμική φωνή. Το Syndicat de la magistrature, συνδικαλιστική οργάνωση δικαστικών λειτουργών και όχι δικαστήριο, κατήγγειλε στις 2 Οκτωβρίου δυσανάλογη καταστολή μιας κινητοποίησης κυρίως ανηλίκων (Franceinfo). Για τραυματισμούς μαθητών από αστυνομικά μέσα, πριν ακόμη από τη νέα ενίσχυση, άνοιξαν τρεις έρευνες της υπηρεσίας εσωτερικών υποθέσεων της αστυνομίας, χωρίς να έχουν αποδοθεί ευθύνες (France 24).

Με τις CRS στους δρόμους, η κυβέρνηση κρίνεται πλέον λιγότερο για τους καθηγητές που λείπουν και περισσότερο για το πώς μεταχειρίζεται ανηλίκους και ποιον θεωρεί υπεύθυνο. Η μετατόπιση εξυπηρετεί τη γραμμή της «πολιτικής εκμετάλλευσης», ανοίγει όμως δεύτερο μέτωπο με δικαστικούς λειτουργούς και έρευνες για τραυματισμένους μαθητές.

Η γαλλική ιστορία δείχνει πώς κλείνουν τέτοια κινήματα. Ο Μάης του 1968, που συνδέθηκε με γενική απεργία εκατομμυρίων, δεν είναι το σωστό μέτρο· το 1990 όμως μαθητές με υλικά αιτήματα για προσωπικό και εγκαταστάσεις απέσπασαν υλική απάντηση, ένα έκτακτο κυβερνητικό σχέδιο για τα λύκεια (Mediapart). Το ίδιο δείχνει και το υλικό της σημερινής κρίσης: στην Κρετέιγ οι μαθητές γύρισαν στα θρανία όταν ήρθε προσωπικό, όχι όταν ήρθαν οι CRS.