Μια νυχτερινή ψηφιακή εντολή άδειασε γαλλικούς καταψύκτες

Τη νύχτα 11 προς 12 Οκτωβρίου, κάποιος έβαλε εξ αποστάσεως σε λειτουργία απόψυξης τα ψυγεία τουλάχιστον 300 καταστημάτων Intermarché και Netto, και το πρωί οι εργαζόμενοι άδειαζαν καταψύκτες στους κάδους (AFP). Ένας μόνο ιδιοκτήτης στη Gradignan κατέγραψε με δικαστικό επιμελητή 21.000 ευρώ σε κατεστραμμένα κατεψυγμένα (Le Monde). Σε αυτή την κυβερνοεπίθεση η ζημιά δεν μετριέται σε κλεμμένα αρχεία αλλά σε πεταμένο φαγητό, και δείχνει πόσο κοντά στο ράφι έχει φτάσει πια το λογισμικό.

Στη Gradignan η επίθεση φαίνεται να ξεκίνησε γύρω στις 23:00· στις 04:00 ένας οδηγός παράδοσης βρήκε τον χώρο ψύξης πλημμυρισμένο. Σε Intermarché της La Haye είχαν φτάσει ειδοποιήσεις μέσα στη νύχτα και στις 05:00 ο αρτοποιός σήμανε συναγερμό (Actu.fr). Δεν χτυπήθηκε μία μόνο αλυσίδα: η Carrefour επιβεβαίωσε πρόβλημα κυρίως σε 80 σούπερ μάρκετ και η Casino στο 5% του δικτύου Monoprix (Le Figaro). Το «περίπου 500 καταστήματα» που κυκλοφορεί είναι άθροισμα δηλώσεων, όχι επίσημη απογραφή, και αφορά εγκαταστάσεις ψύξης, όχι καταστήματα που έκλεισαν.

Ο θερμοστάτης με το χρονόμετρο

Για να καταλάβει κανείς πώς μια εντολή από απόσταση γεμίζει κάδους, αρκεί να θυμηθεί τον παλιό καταψύκτη του σπιτιού, που κάθε τόσο έπρεπε να τον ξεπαγώσεις με το χέρι για να μη θαφτεί στον πάγο. Ο ελεγκτής ενός επαγγελματικού ψυγείου το κάνει αυτόματα: μοιάζει με θερμοστάτη που έχει και χρονοδιακόπτη. Διαβάζει αισθητήρες και δίνει εντολή ψύξης, αλλά περιοδικά ενεργοποιεί για λίγο απόψυξη, ώστε να λιώσει ο πάγος στον εξατμιστή, το κρύο εξάρτημα που αφαιρεί τη θερμότητα από τον θάλαμο (Danfoss). Όλο το σύστημα στηρίζεται σε εκείνο το «για λίγο». Αν η απόψυξη μείνει ανοιχτή όλη νύχτα, το ψυγείο δεν επιστρέφει εγκαίρως στο κρύο.

Αυτό, σύμφωνα με τον επικεφαλής της Intermarché, έκαναν οι δράστες: επέβαλαν απόψυξη και ρύθμιση έως 50°C (AFP). Ο αριθμός μπορεί να δείχνει τη θερμοκρασία-στόχο που περάστηκε στο σύστημα ή τη θερμοκρασία του αέρα, όχι του ίδιου του προϊόντος, και οι συνθήκες διέφεραν ανά κατάστημα. Ένα κατεψυγμένο ψάρι όμως δεν χρειάζεται 50 βαθμούς για να χάσει την ασφάλειά του.

Ο ευρωπαϊκός Κανονισμός 852/2004 απαιτεί αδιάσπαστη ψυκτική αλυσίδα, με περιορισμένες μόνο ασφαλείς αποκλίσεις. Όταν ένα κατάστημα δεν μπορεί να τεκμηριώσει πόσες ώρες έμεινε ζεστό ένα προϊόν, δεν αρκεί να το ξαναπαγώσει: το πάγωμα δεν ακυρώνει ό,τι συνέβη όσο ήταν ζεστό. Γι' αυτό τα νωπά και κατεψυγμένα αποσύρθηκαν. Έως τις 13 Οκτωβρίου δεν είχε καταχωριστεί επίσημη ανάκληση παρτίδων στη RappelConso· πρόκειται για απόσυρση από τα ράφια, και όποιος ψώνισε ευπαθή προϊόντα το πρωί της 12ης από κατάστημα με πρόβλημα καλά κάνει να ρωτήσει το ίδιο το κατάστημα.

Τι ερευνάται ακόμη

Η Danfoss, ο Δανός κατασκευαστής των συστημάτων, δήλωσε ότι τα περισσότερα επηρεασμένα ήταν παλιά μοντέλα που δεν υποστηρίζονταν πια ή έτρεχαν ξεπερασμένο λογισμικό (Cooling Post). Είναι ισχυρισμός του ίδιου του προμηθευτή, και ως τώρα δεν έχει δημοσιοποιηθεί τεχνικό ίχνος που να τον συνδέει με τον τρόπο εισόδου των δραστών.

Αυτό το ίχνος ψάχνει η ANSSI, η εθνική υπηρεσία κυβερνοασφάλειας της Γαλλίας, που ερευνά ευπάθεια στο λογισμικό, ενώ η εισαγγελία του Παρισιού εξετάζει αν η επίθεση συνδέεται με αναφερόμενες εστίες φωτιάς (Reuters). Επιβεβαιωμένη πυρκαγιά δεν έχει καταγραφεί: μια υπεύθυνη καταστήματος περιέγραψε λίγο καπνό και είπε ότι «θα μπορούσε να είχε πάρει φωτιά» (Franceinfo).

Και ο λογαριασμός; Στο Haguenau πετάχτηκαν κατεψυγμένα αξίας 50.000 ευρώ, περίπου 2.000 διαφορετικά είδη (L'Est Républicain). Ο επικεφαλής της Intermarché εκτιμά πιθανές εθνικές απώλειες δεκάδων εκατομμυρίων, χωρίς δημοσιευμένη καταμέτρηση (Reuters). Υπήρξαν και καταστήματα που γλίτωσαν: σε δύο U στη Mayenne οι ρυθμίσεις διορθώθηκαν γρήγορα και τα τρόφιμα δεν επηρεάστηκαν (ICI Mayenne).

Το πρόβλημα ξεπερνά τα σούπερ μάρκετ. Η Danfoss ανακοίνωσε ενημερώσεις και αποσύνδεση των συστημάτων από το ανοιχτό Internet (Cooling Post), και ο λόγος φαίνεται στους αριθμούς: έρευνες έχουν εντοπίσει χιλιάδες διεπαφές τέτοιων ελεγκτών ορατές στο δημόσιο Internet, που δεν σημαίνει χιλιάδες παραβιάσεις αλλά χιλιάδες ανοιχτές πόρτες σε όλη την ψυχρή αλυσίδα (LeMagIT).

Η ψυκτική αλυσίδα, που ως τώρα φοβόταν τη διακοπή ρεύματος και την ξεχασμένη ανοιχτή πόρτα, έχει πλέον και διεύθυνση στο Internet· και στις 12 Οκτωβρίου κάποιος έφτασε εκεί πριν από τους υπαλλήλους.