Η βενζίνη πέρασε τα 2 ευρώ σε 30 νομούς

Ένα γέμισμα 50 λίτρων αμόλυβδης κοστίζει πλέον 100,35 ευρώ στον εθνικό μέσο όρο και 112,55 ευρώ στις Κυκλάδες, την ακριβότερη περιοχή της χώρας (News247, Athens Magazine). Η μέση τιμή της αμόλυβδης 95 ξεπέρασε τα 2 ευρώ το λίτρο στο ημερήσιο δελτίο της 18ης Αυγούστου, φτάνοντας τα 2,007 ευρώ. Σε 30 νομούς και νησιωτικές ενότητες η τιμή βρίσκεται πλέον πάνω από αυτό το όριο (Neakriti, Newsbeast). Η διαφορά των 12 ευρώ σε ένα μόνο γέμισμα, όχι το πέρασμα του ενός λεπτού, είναι το πραγματικό βάρος.

Το βάρος, δηλαδή, είναι η απόσταση των ακριβών περιοχών από τον μέσο όρο. Και ο χάρτης δεν σταματά στα νησιά: πάνω από τα 2 ευρώ βρίσκονται και ηπειρωτικοί, ορεινοί ή απομακρυσμένοι νομοί, από την Ευρυτανία και τα Γρεβενά μέχρι την Αρκαδία και τη Θεσπρωτία (Ethnos). Το κοινό τους στοιχείο είναι το κόστος πρόσβασης: μεταφορά, μικρότερος όγκος πωλήσεων και θερινή αιχμή ζήτησης. Πόσα λεπτά κρατά ακριβώς κάθε κρίκος της αλυσίδας, τα δημόσια δελτία δεν το δείχνουν.

Γιατί η αντλία δεν κατεβαίνει με το Brent

Την ίδια περίοδο που η λιανική ανέβαινε οριακά, η τιμή εξόδου του καυσίμου από το διυλιστήριο κινούνταν πτωτικά. Δεν είναι παράδοξο. Η «τιμή διυλιστηρίου» είναι μια ενδιάμεση χονδρική τιμή, πάνω στην οποία προστίθενται αποθήκευση, μεταφορά, περιθώρια εμπορίας και πρατηρίου, φόροι και μια χρονική υστέρηση, αφού τα πρατήρια πουλούν αποθέματα που αγόρασαν νωρίτερα (Epixeiro).

Η καθαρή εξήγηση έρχεται από τη διεθνή αγορά προϊόντων. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας καταγράφει ότι τον Αύγουστο τα ευρωπαϊκά περιθώρια διύλισης βενζίνης και ντίζελ έγραψαν νέα ρεκόρ, λόγω ισχυρής εποχικής ζήτησης, ελλείψεων προϊόντων και εξαντλημένων αποθεμάτων (IEA). Η ICIS δίνει το μέγεθος: τα ευρωπαϊκά περιθώρια βενζίνης είχαν μέσο όρο 24,23 δολάρια το βαρέλι ως τα τέλη Ιουλίου και άγγιξαν ρεκόρ 39 δολαρίων (ICIS). Το κρίσιμο μέγεθος εδώ είναι το crack spread, η διαφορά ανάμεσα στην τιμή του αργού που μπαίνει στο διυλιστήριο και στην τιμή των έτοιμων καυσίμων που βγαίνουν (EIA). Όταν αυτό ανοίγει, όπως τώρα, η αντλία ακολουθεί το κόστος της έτοιμης βενζίνης, όχι το ημερήσιο tick του Brent. Για το ντίζελ η πίεση ήταν ακόμη εντονότερη: το ευρωπαϊκό περιθώριο έφτασε στα 76 δολάρια το βαρέλι πάνω από το Brent, ιστορικό υψηλό (Investing).

Ποιος κρατά πάνω από τη μισή τιμή

Πάνω από τη μισή τιμή στην αντλία είναι φόροι. Στα 2,007 ευρώ το λίτρο, ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης είναι σταθερά 0,70 ευρώ, σχεδόν διπλάσιος από το ενωσιακό ελάχιστο των 0,359 ευρώ (OT, EUR-Lex). Πάνω σε όλα μπαίνει ΦΠΑ 24% (European Commission), που στην τρέχουσα τιμή προσθέτει άλλα 0,39 ευρώ. Άθροισμα: περίπου 1,09 ευρώ το λίτρο, γύρω στο 54% της τελικής τιμής. Και επειδή ο ΦΠΑ είναι ποσοστό, ο μηχανισμός δουλεύει μόνος του προς όφελος του Δημοσίου: αφού είναι τα 24 στα 124 κάθε τιμής, σε κάθε ανατίμηση το κράτος εισπράττει σχεδόν το ένα πέμπτο της αύξησης.

Αυτόν τον πυρήνα η κυβέρνηση δεν τον αγγίζει. Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Οικονομικών Όμηρος Τσάπαλος μίλησε στις 25 Ιουλίου για διαθέσιμο περιθώριο περίπου 200 εκατ. ευρώ, ξεκαθαρίζοντας όμως ότι «δεν είμαστε ακόμη σε αυτή τη φάση» (OT). Η μόνη ενεργή παρέμβαση παραμένει η κρατική επιδότηση 10 λεπτών στο πετρέλαιο κίνησης που ανακοίνωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης για τον Αύγουστο, ένα μέτρο που αφορά το ντίζελ, όχι τη βενζίνη (Capital). Στο ίδιο μοτίβο κινήθηκε και η στήριξη του Αυγούστου για ρεύμα και καύσιμα (To Brief).

Έτσι, την ώρα που τα ρεκόρ περιθώρια διύλισης σπρώχνουν τη βενζίνη πάνω από τα 2 ευρώ, ο λογαριασμός μοιράζεται άνισα: βαρύτερος στα νησιά και την περιφέρεια, ελαφρύτερος για όποιον οδηγεί ντίζελ, και σταθερά κερδοφόρος για ένα ταμείο που εισπράττει περισσότερο ΦΠΑ με κάθε λεπτό ανατίμησης.