Στον Ορμούζ ξαναπερνά πετρέλαιο, το αέριο του Κατάρ όχι

Ο πόλεμος ΗΠΑ-Ιράν κράτησε επί μήνες μισοκλειστό το πιο κρίσιμο πέρασμα ενέργειας του πλανήτη, τα Στενά του Ορμούζ, τη στενή θαλάσσια δίοδο στην είσοδο του Περσικού Κόλπου απ' όπου φεύγει περίπου το ένα πέμπτο του πετρελαίου του κόσμου και σχεδόν όλο το υγροποιημένο αέριο (LNG) του Κατάρ. Η Ουάσιγκτον λέει τώρα ότι οι ροές σχεδόν επανήλθαν. Τα νούμερα δείχνουν κάτι πιο περίπλοκο: το πετρέλαιο ξαναπερνά κατά το ήμισυ, το αέριο σχεδόν καθόλου, και ο λογαριασμός φτάνει ήδη στην ελληνική αντλία και στο ρεύμα.

Το μέγεθος του κενού φαίνεται σε μία σύγκριση. Πριν την κρίση, από τον Ορμούζ περνούσαν γύρω στα 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα (EIA, IEA). Οι πιο πρόσφατες ναυτιλιακές εκτιμήσεις δείχνουν σήμερα περίπου 8 με 9 εκατομμύρια: ανάκαμψη από τα βαθιά χαμηλά του καλοκαιριού, αλλά κάτω από τη μισή κανονική ροή (Bloomberg, Fortune).

Πάνω σε αυτά τα βαρέλια στηρίζεται η αμερικανική αφήγηση. «Βγάλαμε περίπου 15 εκατομμύρια βαρέλια από τον Ορμούζ μόλις χθες... σχεδόν επιστρέψαμε εκεί που ήμασταν πριν τη σύγκρουση», δήλωσε ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς στις 3 Σεπτεμβρίου (White House, Moneycontrol). Τα ανεξάρτητα συστήματα παρακολούθησης όμως μετρούν πλοία, όχι μόνο βαρέλια: εκείνες τις ημέρες πέρασαν γύρω στα 9 πλοία, μόλις το 6,5% του προπολεμικού μέσου των 135 ημερησίως (Argus Media). Η αγορά δεν πείθεται: το Brent, το διεθνές benchmark του αργού, κρατούσε ακόμη «ασφάλιστρο πολέμου» κοντά στα 95 δολάρια, με εβδομαδιαία άνοδο πάνω από 6% (Investing/Reuters).

Πετρέλαιο και αέριο δεν κανονικοποιούνται με τον ίδιο ρυθμό, γιατί δεν ταξιδεύουν με τον ίδιο τρόπο. Το πετρέλαιο έχει διέξοδο· η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ μπορούν να στείλουν μέρος του μέσω αγωγών που παρακάμπτουν τον Ορμούζ, ίσως ένα τέταρτο του χαμένου όγκου (EIA, Reuters). Το καταριανό LNG δεν έχει καμία. Περίπου το 93% των εξαγωγών του περνά υποχρεωτικά από τα Στενά, χωρίς εναλλακτική διαδρομή (IEA): το αέριο υγροποιείται στους -162°C στο Ρας Λαφάν, μέσα στον Κόλπο, και πρέπει να φύγει με ειδικό πλοίο από το ένα και μοναδικό πέρασμα προς τον ανοιχτό ωκεανό. Αυτό το μπλοκάρισμα αναστατώνει την αγορά αερίου εδώ και εβδομάδες (To Brief).

Το αποτέλεσμα το πληρώνει η Ευρώπη. Οι αποθήκες αερίου της ΕΕ ήταν στις αρχές Σεπτεμβρίου γεμάτες μόλις κατά 65%, σχεδόν 17 μονάδες κάτω από τον μέσο όρο πενταετίας (AGSI/GIE), ενώ ο ευρωπαϊκός δείκτης χονδρικής TTF ξεπέρασε τα 75 ευρώ ανά μεγαβατώρα, υψηλό από τις αρχές του 2023 (ChemOrbis, Yahoo/Bloomberg). Χαμηλότερο απόθεμα δεν σημαίνει αυτόματα έλλειψη· σημαίνει ότι η ήπειρος μπαίνει στον χειμώνα με λεπτότερο μαξιλάρι και αναγκάζεται να υπερπληρώσει για κάθε επόμενο φορτίο, ανταγωνιζόμενη την Ασία.

Η Κομισιόν επιμένει ότι δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος εφοδιασμού (Ευρωπαϊκή Επιτροπή), όμως το κόστος είναι ήδη μετρήσιμο: η ΕΕ πλήρωσε περίπου 78 δισ. δολάρια παραπάνω για εισαγωγές καυσίμων από τον Μάρτιο, χωρίς να πάρει ούτε ένα βαρέλι επιπλέον (CREA).

Στην Ελλάδα η μετάδοση είναι ήδη ορατή σε δύο σημεία. Στην αντλία, όπου η αμόλυβδη και το ντίζελ κινούνται πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο (Παρατηρητήριο Καυσίμων). Και στη χονδρική ρεύματος, όπου η ακρίβεια του αερίου περνά πρώτη, αφού οι μονάδες φυσικού αερίου συχνά καθορίζουν την οριακή τιμή: στις 3 Σεπτεμβρίου η τιμή επόμενης ημέρας ανέβηκε κοντά στα 193 ευρώ ανά μεγαβατώρα (World Energy News). Η ίδια ακρίβεια σπρώχνει και τη νομισματική πολιτική: η αγορά έχει σχεδόν πλήρως τιμολογήσει νέα αύξηση επιτοκίων κατά 0,25% από την ΕΚΤ στις 10 Σεπτεμβρίου (CNBC · To Brief).

Πόσο μακριά είναι λοιπόν η ομαλότητα; Η καλύτερη μονάδα μέτρησης δεν είναι ένας δείκτης, αλλά ένα συμβόλαιο. Στις 28 Αυγούστου η ιταλική Edison ανακοίνωσε ότι η κρατική QatarEnergy παρέτεινε ξανά την ανωτέρα βία και δεν θα παραδώσει άλλα 5 φορτία LNG, ανεβάζοντας το σύνολο σε 29 χαμένα φορτία, περίπου 3,8 δισ. κυβικά αερίου, από τον Απρίλιο έως τον Νοέμβριο (Edison). Στους πρώτους έξι μήνες του πολέμου το Κατάρ έστειλε 18 φορτία, έναντι 509 την αντίστοιχη περυσινή περίοδο (Euronews). Όσο ο Ορμούζ ξαναγεμίζει με τάνκερ πετρελαίου και αδειάζει από πλοία αερίου, η «επιστροφή στην κανονικότητα» παραμένει μια ιστορία μισή, και το μισό που λείπει είναι ακριβώς αυτό που ζεσταίνει την Ευρώπη τον χειμώνα.