10.000 επιδοτούμενες θέσεις βγήκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης

Κάπου σε μια λίστα αναμονής βρίσκεται ένας άνθρωπος που περίμενε μία από τις 10.000 θέσεις κατάρτισης και δωδεκάμηνης επιδοτούμενης εργασίας, και δεν θα την πάρει. Το πρόγραμμα απευθυνόταν σε ανέργους που παίρνουν το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, δηλαδή την προνοιακή παροχή για όσους ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας, καθώς και σε αστέγους. Στις 11 Αυγούστου η κυβέρνηση το έβγαλε εκτός του Ταμείου Ανάκαμψης (Euro2day, OT). Λίγες μέρες πριν από την καταληκτική ημερομηνία της 31ης Αυγούστου, καμία εναλλακτική χρηματοδότηση δεν έχει ανακοινωθεί.

Η ΔΥΠΑ είχε παρουσιάσει μια συγκεκριμένη ακολουθία: 80 ώρες κατάρτισης, πιστοποίηση, επίδομα έως 400 ευρώ και μετά δωδεκάμηνη πλήρη απασχόληση, με επιδότηση μισθού και εισφορών έως 1.118 ευρώ τον μήνα προς τον εργοδότη (ΔΥΠΑ). Προϋπολογισμός 151,6 εκατ. ευρώ, για έως 10.000 ανθρώπους. Το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα συνεχίζει ως δίχτυ ασφαλείας (ΟΠΕΚΑ), όμως ένα μηνιαίο επίδομα δεν είναι το ίδιο με μια πιστοποίηση και μια δουλειά.

Πόσα κόπηκαν συνολικά; Ο αριθμός που κυκλοφορεί, περίπου 260 εκατ. ευρώ, δεν είναι επίσημο μέγεθος της κυβέρνησης ή της Κομισιόν· είναι άθροισμα του συλλόγου εργαζομένων της ΔΥΠΑ, του ΠΑΝΣΥΠΟ (ΠΑΝΣΥΠΟ). Από τα δημόσια, ρητά τιμολογημένα στοιχεία αναπαράγεται με ασφάλεια ένα ελάχιστο περίπου 185,9 εκατ.: τα 151,6 εκατ. για ΕΕΕ και αστέγους, 16 εκατ. για παιδικούς σταθμούς σε επιχειρήσεις, 10 εκατ. για την ψηφιακή πύλη του ΟΠΕΚΑ και 8,3 εκατ. για την εργασιακή ένταξη ατόμων στο φάσμα του αυτισμού (sofokleousin.gr). Τα υπόλοιπα περίπου 74 εκατ. δεν προκύπτουν από πλήρη δημόσιο πίνακα. Και προσοχή στη λογιστική: άλλο η ολική απένταξη ενός έργου με γνωστό προϋπολογισμό, κι άλλο η συρρίκνωση ενός στόχου, όπως τα κοινωνικά διαμερίσματα για ευάλωτους που πέφτουν από 100 σε 50. Δεν μπαίνουν όλα στο ίδιο άθροισμα.

Το Ταμείο Ανάκαμψης, τα 35,95 δισ. ευρώ που η ΕΕ έδωσε στην Ελλάδα για υποδομές, ενέργεια και κοινωνικό κράτος, κλείνει με σκληρό κανόνα. Κάθε ορόσημο πρέπει να έχει ολοκληρωθεί έως τις 31 Αυγούστου 2026, τα τελευταία αιτήματα πληρωμής να υποβληθούν έως τις 30 Σεπτεμβρίου και οι πληρωμές της Κομισιόν να γίνουν έως τις 31 Δεκεμβρίου (European Commission). Ό,τι δεν προλαβαίνει κινδυνεύει να χαθεί ολόκληρο· γι' αυτό η Κομισιόν ζήτησε να μείνουν μόνο τα μέτρα που ολοκληρώνονται με βεβαιότητα, και τα 27 κράτη ξαναέγραψαν τα σχέδιά τους με την ίδια λογική, ό,τι δεν προλαβαίνει βγαίνει εκτός (Taylor & Francis).

Πάνω σε αυτόν τον κανόνα στηρίζεται η κυβερνητική άμυνα. Ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος υποστήριξε ότι η απένταξη δεν σημαίνει ακύρωση, αλλά έξοδο από το «ασφυκτικό χρονοδιάγραμμα», με παραδείγματα τον ΒΟΑΚ και τα Canadair, που μεταφέρθηκαν σε άλλη χρηματοδότηση (ERTNews). Για τα κοινωνικά έργα, όμως, δεν δόθηκε αιτιολόγηση έργο προς έργο ότι κόπηκαν επειδή δεν προλάβαιναν· η άμυνα στέκει στον κανόνα, όχι στο κάθε έργο ξεχωριστά. Η τελευταία ευρωπαϊκή αναθεώρηση του ελληνικού σχεδίου εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 12 Δεκεμβρίου 2025 (Συμβούλιο ΕΕ)· καινούργια είναι η τωρινή αποτίμηση και η ανάκληση της 11ης Αυγούστου, όχι μια νέα ευρωπαϊκή απόφαση.

Ποιος πληρώνει από εδώ και πέρα

Το «απένταξη δεν σημαίνει κατάργηση» ισχύει μόνο όπου υπάρχει διάδοχη χρηματοδότηση με όνομα, ποσό και ημερομηνία. Εκεί η εικόνα είναι άνιση. Για τις παρεμβάσεις υπέρ των Ρομά βρέθηκε συνέχεια εκτός Ταμείου, μέσω περιφερειακών προσκλήσεων ΕΣΠΑ (1,35 εκατ. στη Στερεά Ελλάδα, 900.000 ευρώ στην Πελοπόννησο), αν και αφορούν νήπια, παιδιά και γονείς, όχι εργασιακή ένταξη ενηλίκων (Στερεά Ελλάδα, Πελοπόννησος 2021-2027). Για το έργο των ΕΕΕ και αστέγων, για τον αυτισμό, για την ψηφιακή πύλη του ΟΠΕΚΑ και για τους παιδικούς σταθμούς σε επιχειρήσεις, δεν εντοπίστηκε δημόσια πράξη μεταφοράς με νέο κωδικό ή ποσό.

Υπάρχει και το δημοσιονομικό σκέλος. Ακόμη κι αν κάποια έργα περάσουν αργότερα στο εθνικό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, το κόστος δεν εξαφανίζεται: μετακυλίεται στον κρατικό προϋπολογισμό ή γίνεται καθυστέρηση της υπηρεσίας (Protothema, Insider). Και ξέρουμε ανησυχητικά λίγα για το ποιοι θα εξυπηρετούνταν: για τους δικαιούχους ΕΕΕ και τους αστέγους ο αριθμός είναι γνωστός, 10.000 θέσεις, αλλά για το έργο εργασιακής ένταξης στον αυτισμό δεν έχει δημοσιευθεί καν πόσοι θα το έπαιρναν. Το Ταμείο δημοσιεύει μόνο τους 100 μεγαλύτερους «τελικούς αποδέκτες», που συνήθως είναι υπουργεία και δήμοι (ECA).

Η πολιτική αντιπαράθεση για τη λίστα των έργων που κόπηκαν ή συρρικνώθηκαν κρατά ήδη μέρες (To Brief). Το νέο είναι ότι πίσω από τα αθροίσματα φαίνεται πλέον ποια συγκεκριμένη υπηρεσία χάνεται. Για το μεγαλύτερο κοινωνικό έργο που βγήκε από το Ταμείο υπάρχει όνομα και ημερομηνία, 11 Αυγούστου, αλλά κανένα όνομα για το ποιος θα το πληρώσει στη συνέχεια. Μέχρι να εμφανιστεί αυτή η απόφαση, με ποσό και φορέα, για 10.000 από τους φτωχότερους ανθρώπους της χώρας η δουλειά που τους είχε υποσχεθεί το κράτος απλώς δεν υπάρχει.