Σύλληψη στην Κροατία για ανατίναξη αγωγών φυσικού αερίου

Το πρωί της 19ης Αυγούστου, κροατικοί αστυνομικοί μπήκαν σε τουριστικό κατάλυμα κοντά στην Πούλα και συνέλαβαν έναν Ουκρανό υπήκοο που η Γερμανία θεωρεί δύτη του συνεργείου που ανατίναξε τους αγωγούς φυσικού αερίου Nord Stream το 2022. Το ένταλμα με το οποίο πιάστηκε είναι το ίδιο που ένα πολωνικό δικαστήριο είχε αρνηθεί να εκτελέσει πριν δέκα μήνες, και όμως έμεινε ζωντανό αρκετά ώστε να τον βρει σε άλλη χώρα. Η υπόθεση, που τον Ιούλιο είχε περάσει σε γερμανική δίωξη κατά του πρώτου κατηγορουμένου (To Brief), δείχνει πώς η ίδια πράξη μπορεί να είναι κοινό έγκλημα για τη μια ευρωπαϊκή δικαιοσύνη και πράξη πολέμου για την άλλη.

Η γερμανική ομοσπονδιακή εισαγγελία ανακοίνωσε ότι ο Vladimir Z. συνελήφθη βάσει ευρωπαϊκού εντάλματος που είχε εκδώσει από τις 3 Ιουνίου 2024 ο ανακριτής δικαστής του γερμανικού Ανωτάτου Δικαστηρίου (Berliner Zeitung). Του αποδίδονται τρεις κατηγορίες, με βαρύτερες την πρόκληση έκρηξης και το σαμποτάζ κατά της συνταγματικής τάξης (Večernji). Διεθνή και κροατικά μέσα τον ταυτίζουν με τον Volodymyr Zhuravlov, τον ίδιο ύποπτο που είχε περάσει πέρυσι από πολωνική διαδικασία (AP/WFTV). Η σύλληψη έγινε· η παράδοσή του στη Γερμανία δεν έχει ακόμη εγκριθεί από κροατικό δικαστήριο (Deutschlandfunk).

Πίσω από το ένταλμα υπάρχει μια αποδεικτική αλυσίδα που ξεκινά από ένα ιστιοφόρο. Το Andromeda φέρεται να μισθώθηκε κοντά στο Ρόστοκ με πλαστά έγγραφα και να κινήθηκε προς το Bornholm, όπου τοποθετήθηκαν εκρηκτικά σε βάθος περίπου 80 μέτρων. Το ισχυρότερο δημόσιο τεκμήριο είναι ότι στο σκάφος βρέθηκαν ίχνη στρατιωτικών εκρηκτικών, RDX και HMX, που γερμανικά ρεπορτάζ συνδέουν με δείγματα από τους κατεστραμμένους αγωγούς (ZEIT, ARD/Tagesschau). Άλλα σκέλη του ισχυρισμού παραμένουν δημοσιογραφικές ανασυνθέσεις, όχι δικαστικά ελεγμένα γεγονότα.

Γιατί η πολωνική άρνηση δεν ακύρωσε το ένταλμα

Στις 17 Οκτωβρίου 2025, το Περιφερειακό Δικαστήριο της Βαρσοβίας αρνήθηκε την παράδοση, ήρε την κράτηση και άφησε ελεύθερο τον ύποπτο (PAP). Το σκεπτικό, όπως αποδόθηκε από τα προφορικά κίνητρα, ήταν ότι αν η ανατίναξη έγινε ως πράξη υπέρ της αμυνόμενης Ουκρανίας, δεν αποτελεί κοινό ποινικό σαμποτάζ αλλά πράξη πολέμου, και ότι η Γερμανία δεν έχει δικαιοδοσία για έκρηξη σε διεθνή ύδατα (OKO.press, TVN24).

Η άρνηση όμως ίσχυσε μόνο για την πολωνική επικράτεια. Το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης είναι το εργαλείο με το οποίο η δικαστική αρχή μιας χώρας-μέλους ζητά από μια άλλη να συλλάβει και να παραδώσει έναν καταζητούμενο. Ο ευρωπαϊκός νόμος-πλαίσιο του 2002 που το διέπει δεν προβλέπει τρόπο με τον οποίο η άρνηση ενός κράτους ακυρώνει το ένταλμα σε όλη την ΕΕ (EUR-Lex). Το ένταλμα μένει ενεργό εκτός αν το αποσύρει η ίδια η γερμανική αρχή που το εξέδωσε. Ο πολωνός συνήγορος του υπόπτου το είχε πει καθαρά: η απόφαση «ισχύει μόνο στο έδαφος της Πολωνίας» (AP/WHIO). Γι' αυτό η Κροατία μπόρεσε αργότερα να τον συλλάβει με το ίδιο ένταλμα.

Η Κροατία κρίνει τώρα από την αρχή. Εφαρμόζει τον δικό της νέο νόμο για τη δικαστική συνεργασία, που είχε τεθεί σε ισχύ μόλις τέσσερις ημέρες πριν τη σύλληψη (zakon.hr), μία από τις πρώτες μεγάλες δοκιμές του. Και το ερώτημα που θα κληθεί να απαντήσει είναι αυτό που δίχασε τη Βαρσοβία με το Βερολίνο. Η γερμανική γραμμή, την οποία επικύρωσε το Ανώτατο Δικαστήριο στην υπόθεση του Serhii K., του πρώτου κατηγορουμένου που η Ιταλία είχε ήδη παραδώσει, είναι ότι οι αγωγοί ήταν πολιτική υποδομή και ότι το αποτέλεσμα επήλθε και στη Γερμανία, όπου κατέληγαν (eucrim, DW). Μια μυστική επιχείρηση, πρόσθεσε το δικαστήριο, δεν καλύπτεται από το προνόμιο του μαχητή, την αρχή ότι ο νόμιμος μαχητής δεν διώκεται ποινικά για επιτρεπτές εχθροπραξίες.

Η Ελλάδα βρίσκεται ήδη στο άλλο άκρο του ίδιου συστήματος. Τον Φεβρουάριο συνέλαβε στη Θράκη Έλληνα υπήκοο σε εκτέλεση γερμανικού εντάλματος για φερόμενο σαμποτάζ σε πολεμικά πλοία, τη στιγμή που η Πολωνία αρνιόταν να παραδώσει τον δικό της ύποπτο. Το «κάθε κράτος αποφασίζει μόνο του» δεν είναι θεωρία για την Αθήνα αλλά ήδη εμπειρία.

Η Μόσχα, που παρουσιάζει την έρευνα ως «κατευθυνόμενη» (TASS), δεν χρειάζεται να κερδίσει σε καμία αίθουσα. Της αρκεί η διαίρεση που ήδη υπάρχει: ένα ένταλμα και δύο ευρωπαϊκές δικαιοσύνες που το χειρίζονται αντίθετα. Ό,τι αποφασίσει η Πούλα θα κρίνει αν, για την κροατική δικαιοσύνη, η ανατίναξη των αγωγών είναι κοινό έγκλημα ή πράξη πολέμου, και μαζί πόσο αντέχει η αμοιβαία εμπιστοσύνη πάνω στην οποία στηρίζεται η ευρωπαϊκή δικαιοσύνη.