Συμπλοκή στο πιλοτήριο, αναγκαστική προσγείωση στο Ταμπούκ

Η πτήση FZ1073 της Flydubai από το Ντουμπάι προς το Τελ Αβίβ κατέληξε την Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου στο Ταμπούκ της Σαουδικής Αραβίας. Μέλη πληρώματος της εταιρείας που ταξίδευαν ως επιβάτες προσγείωσαν το αεροσκάφος με ασφάλεια, μετά από συμπλοκή στο πιλοτήριο (Flydubai). Ο κυβερνήτης και ο συγκυβερνήτης μεταφέρθηκαν τραυματισμένοι σε νοσοκομείο (Saudi Gazette). Η εταιρεία πάγωσε τις πτήσεις της προς και από το Ισραήλ. Ισραηλινοί αξιωματούχοι μιλούν για απόπειρα συντριβής, που καμία αρχή έρευνας δεν έχει επιβεβαιώσει.

Ο σαουδαραβικός έλεγχος εναέριας κυκλοφορίας έλαβε την κλήση κινδύνου στις 08:44 τοπική ώρα. Κήρυξε ετοιμότητα και υποδέχθηκε το αεροσκάφος στις 09:45 (Al-Sharq, Al Arabiya). Οι επιβάτες περιθάλφθηκαν στο αεροδρόμιο. Στις 17:40 αναχώρησαν με αεροσκάφη αντικατάστασης που έστειλε η Flydubai (Saudi Gazette). Ισραηλινά μέσα κατονομάζουν τον κυβερνήτη ως τον Ινδό Σμιτ Ματσάρ. Σύμφωνα με το Ynet, η ινδική πρεσβεία ενημέρωσε ότι νοσηλεύεται σε σταθερή κατάσταση.

Μισό λεπτό, τέσσερα χιλιόμετρα

Το αεροσκάφος απογειώθηκε από το Ντουμπάι στις 03:05 UTC (παγκόσμια ώρα, ώρα Γκρίνουιτς). Η απότομη κάθοδος άρχισε περίπου στις 05:21 με 05:22, σύμφωνα με χρονολόγιο του Al Jazeera βασισμένο σε δεδομένα παρακολούθησης. Στο πιο απότομο τμήμα της, το αεροσκάφος έπεσε από τα 30.875 στα 16.750 πόδια μέσα σε 29 δευτερόλεπτα. Έχασε δηλαδή πάνω από τέσσερα χιλιόμετρα ύψους σε μισό λεπτό (The Aviationist).

Τα στοιχεία αυτά προέρχονται από το ADS-B, το σύστημα με το οποίο το αεροσκάφος μεταδίδει θέση και ύψος. Το σύστημα δείχνει πώς κινήθηκε η πτήση, όχι ποιος κρατούσε τα χειριστήρια (FAA). Κατά δημοσιογραφικές αναγνώσεις των ίδιων δεδομένων, το αεροσκάφος εξέπεμψε πρώτα τον κωδικό 7700, το γενικό σήμα ανάγκης. Ακολούθησε ο κωδικός 7500, που δηλώνει πιθανή παράνομη παρέμβαση. Η αλληλουχία αυτή δεν έχει επιβεβαιωθεί επίσημα (The Aviationist, FAA).

Επιβάτες περιέγραψαν κραυγές και αίμα. Είδαν επιβάτες και μέλη του πληρώματος να ακινητοποιούν τον άνθρωπο που θεωρούσαν δράστη (Mako, New York Times). Η Flydubai επιβεβαιώνει τη συμπλοκή και την επέμβαση του πληρώματός της. Δεν έχει όμως δημοσιοποιήσει την ταυτότητα υπόπτου ούτε τον μηχανισμό της επίθεσης.

Η ισραηλινή εκδοχή

Ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου υποστήριξε ότι ο ένας πιλότος μαχαίρωσε τον άλλον και «κατά πάσα πιθανότητα» προσπάθησε να ρίξει το αεροσκάφος. Για τον ισχυρισμό αυτό επικαλέστηκε περιγραφή επιβάτη (Channel 10). Ο υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς πήγε πιο μακριά και μίλησε για «απόπειρα τζιχαντιστικής τρομοκρατικής επίθεσης». Διευκρίνισε πάντως ότι βασίζεται σε «αρχικές πληροφορίες» (Israel National News). Ο Νετανιάχου δήλωσε επίσης ότι ο φερόμενος δράστης συνελήφθη στη Σαουδική Αραβία. Από σαουδαραβική πλευρά δεν έχει δημοσιοποιηθεί αντίστοιχη επιβεβαίωση (New York Times).

Τα στοιχεία χωρίζονται καθαρά σε δύο κατηγορίες. Η βία στο πιλοτήριο και η κάθοδος είναι καταγεγραμμένες. Η πρόθεση συντριβής και το τρομοκρατικό κίνητρο παραμένουν, προς το παρόν, εκτίμηση της ισραηλινής κυβέρνησης. Η Flydubai και η αρχή πολιτικής αεροπορίας των ΗΑΕ δεν έχουν αποδώσει κίνητρο (WAM).

Η γραμμή που πάγωσε γεννήθηκε από την εξομάλυνση των σχέσεων ΗΑΕ και Ισραήλ. Η πρώτη τακτική απευθείας πτήση της Flydubai από το Ντουμπάι στο Τελ Αβίβ έγινε στις 26 Νοεμβρίου 2020 (Arab News). Η αναστολή ισχύει όσο διαρκεί η έρευνα και δεν έχει ημερομηνία επανέναρξης (Flydubai).

Η ισραηλινή πλευρά κινήθηκε παράλληλα. Σύμφωνα με την Jerusalem Post, την αναστολή συνέστησε η Σιν Μπετ, η ισραηλινή υπηρεσία εσωτερικής ασφάλειας. Ο εκπρόσωπος του Νετανιάχου, Ντόρον Σπίλμαν, δήλωσε στο Reuters ότι το Ισραήλ θα εντείνει τους ελέγχους ταυτότητας και ασφάλειας των πιλότων που πετούν προς τη χώρα, και των ξένων εταιρειών, χωρίς να παρουσιάσει συγκεκριμένο πρωτόκολλο (Straits Times). Για το Ριάντ, η υποδοχή μιας πτήσης σε κίνδυνο ήταν υποχρέωση αεροπορικής ασφάλειας και όχι διπλωματικό σήμα προς το Ισραήλ. Με τους νέους ελέγχους, το Ισραήλ μεταφέρει μέρος του βάρους της ασφάλειάς του στους ξένους αερομεταφορείς που κρατούν ανοιχτές τις γραμμές προς τη χώρα.

Δύο έρευνες τρέχουν παράλληλα. Η αρχή πολιτικής αεροπορίας των ΗΑΕ εξετάζει τα αίτια, τα επιχειρησιακά ζητήματα και την ασφάλεια (WAM). Το σαουδαραβικό Εθνικό Κέντρο Ασφάλειας Μεταφορών συγκεντρώνει στοιχεία (Al Arabiya). Κανένα πόρισμα και κανένα στοιχείο από τους καταγραφείς πτήσης δεν έχει δημοσιοποιηθεί. Το αντικείμενό τους είναι δύο ερωτήματα: γιατί ξέσπασε η επίθεση, και ποιος χειριζόταν το αεροσκάφος όταν έχασε τέσσερα χιλιόμετρα σε μισό λεπτό. Μέχρι να απαντηθούν, η «τζιχαντιστική επίθεση» μένει ισραηλινός ισχυρισμός. Βέβαιο είναι μόνο ότι ένα πλήρωμα που ταξίδευε ως επιβάτες έφερε το αεροσκάφος σώο στο έδαφος.