Ο ΣΥΡΙΖΑ πρότεινε αντιπρόεδρο Βουλής, η ΝΔ απαντά «παρών»

Την Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου η Βουλή εκλέγει έναν από τους πέντε αντιπροέδρους της, τα αξιώματα του Προεδρείου που μοιράζονται στα μεγαλύτερα κόμματα ώστε η διεύθυνση των συνεδριάσεων να μην είναι μονοκομματική. Η θέση άδειασε στις 24 Αυγούστου, όταν η Όλγα Γεροβασίλη αποχώρησε από τον ΣΥΡΙΖΑ (To Brief) και παραιτήθηκε από την Ε΄ αντιπροεδρία, και δύο μέρες αργότερα η Κοινοβουλευτική Ομάδα του κόμματος πρότεινε στη θέση της την Έλενα Ακρίτα (SKAI). Το αν θα εκλεγεί δεν θα κριθεί από το γνωστό «151», αλλά από το πώς μετρά το «παρών».

Γιατί το «151» είναι λάθος αριθμός

Δεν υπάρχει πάγιο όριο 151 ψήφων. Για να εκλεγεί αντιπρόεδρος, η Ακρίτα χρειάζεται την απόλυτη πλειοψηφία των παρόντων, με ένα δάπεδο που δεν πέφτει ποτέ κάτω από 75 θετικές ψήφους (News247, Enikos). Αν είναι παρόντες και οι 300 βουλευτές, χρειάζονται 151, αν είναι 280 το όριο πέφτει στους 141, αν είναι 260 στους 131.

Το κρίσιμο είναι πώς μετρά το «παρών». Σε αυτή τη διαδικασία δεν υπάρχει «όχι»: μετρούν μόνο τα «ναι» και τα «παρών», και τα «ναι» πρέπει να είναι περισσότερα από τα «παρών». Το «παρών» προσμετρά τον βουλευτή στους παρόντες, άρα ανεβάζει το κατώφλι, χωρίς όμως να είναι θετική ψήφος. Η ΝΔ έχει δηλώσει δημόσια ότι δεν θα υποστηρίξει την Ακρίτα (in.gr), ενώ, σύμφωνα με το κοινοβουλευτικό ρεπορτάζ, προσανατολίζεται τεχνικά στο «παρών» (ΕΡΤ). Μια αποχή θα κατέβαζε τον πήχη· το «παρών» τον κρατά ψηλά, γιατί φουσκώνει τους παρόντες και το αναγκαίο «ναι» χωρίς να προσθέτει ούτε μία ψήφο στην Ακρίτα.

Ποιος κρίνει τελικά το πρόσωπο

Ο πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης το ξεκαθάρισε στην Ολομέλεια: τα κόμματα, κατά σειρά προβαδίσματος, έχουν το δικαίωμα να προτείνουν υποψηφίους, «και μετά η Ολομέλεια κρίνει και ψηφίζει αυτά τα πρόσωπα» (TheTOC). Η θέση αντιστοιχεί στον ΣΥΡΙΖΑ, το πρόσωπο όμως δεν κατοχυρώνεται αυτόματα: ο Κανονισμός δίνει το δικαίωμα της υποψηφιότητας, όχι εγγύηση εκλογής (Το Βήμα).

Γι' αυτό η αντιπολίτευση προσπαθεί να συγκεντρώσει καθαρά «ναι». Δημόσια στήριξη έχουν δηλώσει ΣΥΡΙΖΑ, ΠΑΣΟΚ, Νέα Αριστερά, Πλεύση Ελευθερίας και ΚΚΕ, μαζί με μεμονωμένους ανεξάρτητους (TheTOC, Το Ποντίκι). Ο Κώστας Τσουκαλάς εξήγησε ότι το ΠΑΣΟΚ «παγίως υπερψηφίζει» τους αντιπροέδρους που προτείνουν τα κοινοβουλευτικά κόμματα, πλην των ακροδεξιών (Pagenews). Δημόσια θέση για την Ελληνική Λύση και τη Νίκη δεν έχει καταγραφεί.

Τι γίνεται αν δεν εκλεγεί

Υπάρχει προηγούμενο. Το 2023 η Πλεύση Ελευθερίας πρότεινε τον Μιχάλη Χουρδάκη για αντιπρόεδρο· πήρε 95 ψήφους και δεν εξελέγη (Parapolitika, Enikos). Δείχνει ότι υποψήφιος αντιπολιτευόμενης ομάδας μπορεί να απορριφθεί, παρά το δικαίωμα πρότασης. Τα σημερινά δημοσιεύματα προσθέτουν ότι τότε δεν ακολούθησε δεύτερη πρόταση και η θέση έμεινε κενή, αν και ρητή διάταξη που να απαγορεύει νέα υποψηφιότητα στην ίδια σύνοδο δεν εντοπίστηκε στον Κανονισμό (Parapolitika). Αν, λοιπόν, η Ακρίτα δεν εκλεγεί, το πιθανότερο είναι μια αντιπροεδρία που μένει άδεια, χωρίς αυτόματο επόμενο όνομα.

Ο Νίκος Παππάς μιλά για «θεσμικό ολίσθημα» και προειδοποιεί ότι, αν γενικευτεί η λογική «δεν ψηφίζω όποιον ασκεί σκληρή κριτική», φτάνουμε «δυνητικά» σε μονοκομματικό Προεδρείο (iEidiseis). Η προειδοποίηση αφορά το προηγούμενο, όχι το σήμερα: μια κενή αντιπροεδρία δεν παραλύει τη Βουλή, καθώς οι αντιπρόεδροι έχουν κυρίως λειτουργικό ρόλο στην εναλλαγή της έδρας (Ναυτεμπορική). Το ζήτημα δεν είναι θεσμική κατάρρευση· είναι αν η κυβερνητική πλειοψηφία μπορεί να κρατά για τον εαυτό της την προέγκριση για το ποια αντιπολίτευση θεωρείται αρκετά «αποδεκτή» ώστε να καθίσει στο Προεδρείο.

Η αντιπαράθεση έχει άλλωστε ξεφύγει από τη διαδικασία. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης κατηγορεί το ΠΑΣΟΚ ότι «διυλίζει» τον διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννη Στουρνάρα αλλά «καταπίνει» την Ακρίτα, με το ΠΑΣΟΚ να αντιτείνει ότι η ΝΔ «καταπίνει» ψήφους του ακροδεξιού κόμματος των Σπαρτιατών όταν τη βολεύουν (iefimerida). Οι περιπτώσεις όμως δεν είναι του ίδιου κοινοβουλευτικού τύπου: εσωτερικό αξίωμα που αναλογεί σε κόμμα εδώ, κυβερνητική πρόταση για την ηγεσία της κεντρικής τράπεζας εκεί.

Την Τετάρτη, λοιπόν, ο αριθμός που μετράει δεν είναι το 151 αλλά η διαφορά ανάμεσα στα «ναι» της αντιπολίτευσης και τα «παρών» της ΝΔ: με 300 παρόντες το κατώφλι είναι 151, με 280 πέφτει στα 141. Και όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα, ένα ερώτημα το χρωστά η κοινοβουλευτική πλειοψηφία: αν το δικαίωμα ενός κόμματος να εκπροσωπείται στο Προεδρείο εξαρτάται πλέον από το αν η κυβέρνηση εγκρίνει το πρόσωπο.