Τέφρα Αίτνας κλείνει το αεροδρόμιο της Κατάνιας

Το υλικό που καθηλώνει εκατοντάδες αεροπλάνα στη Σικελία είναι αόρατο. Μικροσκοπικά θραύσματα ηφαιστειακού γυαλιού, τόσο λεπτά που ταξιδεύουν με τον άνεμο και μένουν στον αέρα ώρες, πάνω από τον διάδρομο της Κατάνιας. Η λάβα που κατεβαίνει τα πρανή της Αίτνας δεν απειλεί την πόλη. Το πρόβλημα πετάει.

Και ο άνεμος αυτές τις μέρες φυσάει προς τον λάθος προορισμό. Στις 14 Αυγούστου, το αεροδρόμιο Fontanarossa της Κατάνιας βρισκόταν στην πέμπτη συνεχόμενη ημέρα σοβαρής διακοπής (AP). Ο απολογισμός που αποδίδεται στη διαχειρίστρια SAC: από τις 6 ως τις 12 Αυγούστου, από 1.974 προγραμματισμένες πτήσεις το 36% ακυρώθηκε και γύρω στις 630 εκτράπηκαν σε άλλα αεροδρόμια (Adnkronos, Sky TG24). Η ισπανική El País κάνει λόγο για περίπου 30.000 επηρεαζόμενους επιβάτες εν μέσω αιχμής της τουριστικής περιόδου (El País).

Πόσο ρευστή είναι η κατάσταση το δείχνουν οι ίδιες οι ανακοινώσεις. Στις 13 Αυγούστου η SAC είχε δώσει αναστολή ως τις 02:00 της 15ης (Adnkronos). Ένα βράδυ αργότερα η πρόβλεψη ανατράπηκε και η αναστολή παρατάθηκε ως τις 15:00 (Sky TG24). Η τέφρα δεν ακολουθεί ωράριο.

Η εκτροπή δεν λύνει πάντα το πρόβλημα, απλώς το μετακινεί. Το κοντινό αεροδρόμιο του Comiso απορρόφησε περίπου 140 εκτραπείσες πτήσεις, μέχρι που στις 14 Αυγούστου η τέφρα έπεσε και στον δικό του διάδρομο· έκλεισε προσωρινά και επανήλθε στις 18:00 μετά τον καθαρισμό (La Sicilia). Άλλες πτήσεις κατέληξαν στο Παλέρμο, στο Trapani ή στη Lamezia Terme. Η ENAC προειδοποίησε ότι η τέφρα και οι νότιοι άνεμοι μπορούσαν να οδηγήσουν ακόμη και σε ολικό κλείσιμο του εναέριου χώρου γύρω από την Κατάνια (Teleborsa/ENAC).

Γιατί λίγη σκόνη γειώνει ένα Boeing

Η ηφαιστειακή τέφρα δεν είναι στάχτη σαν του τζακιού. Είναι κοφτερά θραύσματα βράχου και ηφαιστειακού γυαλιού· για ένα αεροπλάνο, μοιάζει με αόρατο σύννεφο από πολύ λεπτό γυαλόχαρτο (USGS). Το πρόβλημα μέσα σε έναν κινητήρα είναι διπλό. Τα σωματίδια είναι λειαντικά. Και επιπλέον λιώνουν στις πολύ υψηλές θερμοκρασίες της τουρμπίνας, για να ξαναστερεοποιηθούν σαν γυαλί πάνω στα πτερύγια και στα περάσματα ψύξης. Σκεφτείτε το σαν έναν καυτό φούρνο που ρουφά σκόνη γυαλιού: περνάει μέσα, λιώνει, και κολλά εκεί που δεν πρέπει, ρίχνοντας την απόδοση και, στη χειρότερη περίπτωση, σβήνοντας τον κινητήρα (ICAO/IFALPA, FAA).

Η τέφρα δεν φαίνεται αξιόπιστα στο κοινό ραντάρ καιρού του πιλότου. Γι' αυτό οι αρχές δεν περιμένουν να «τη δει» κάποιος τελευταία στιγμή· βασίζονται σε δορυφόρους και στα δελτία προειδοποίησης του κέντρου VAAC της Τουλούζης, που χαρτογραφεί πού πηγαίνει το νέφος (NWS VAAC). Έτσι το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πού κυλά η λάβα, αλλά προς τα πού σπρώχνει ο άνεμος τη σκόνη. Το νέφος αυτή τη φορά ταξίδεψε πέρα από τη Σικελία, φτάνοντας ως τη Μάλτα και τη βόρεια Λιβύη (Euronews).

Πόσο μεγάλο είναι πραγματικά

Η Αίτνα ταλαιπωρεί συχνά την Κατάνια, αλλά συνήθως για ώρες ή μία ημέρα. Το επεισόδιο του Μαΐου 2023 έφερε 68 ακυρώσεις σε μία μέρα, ο Ιούλιος 2026 άγγιξε τις 154 επηρεασμένες πτήσεις (AeroTime). Το τωρινό μιλά άλλη γλώσσα: 36% από 1.974 πτήσεις μέσα σε μία εβδομάδα. Το Reuters, επικαλούμενο τη SAC, το χαρακτηρίζει τη σοβαρότερη διαταραχή του αεροδρομίου εδώ και τουλάχιστον δύο δεκαετίες (Brussels Signal, Reuters via NewsBreak). Δεν φτάνει, πάντως, την κλίμακα του Eyjafjallajökull του 2010 που πάγωσε μισή Ευρώπη· εδώ οι επιπτώσεις έμειναν στη νότια κεντρική Μεσόγειο.

Για όποιον έχει εισιτήριο για Σικελία τις επόμενες μέρες, η μόνη σταθερή οδηγία της SAC είναι απλή, και τα ανατρεπόμενα ωράρια δείχνουν γιατί: ελέγξτε την κατάσταση της πτήσης απευθείας με την αεροπορική πριν ξεκινήσετε για το αεροδρόμιο (Euronews). Και για όσους θέλουν να πλησιάσουν το βουνό, ισχύει κίτρινος συναγερμός πολιτικής προστασίας, με ρητή σύσταση να μην προσεγγίζει κανείς αυθαίρετα τις ενεργές ζώνες.