Τραμπ ανακοινώνει τέλος στρατιωτικής βοήθειας στο Ισραήλ

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ σταματούν την ετήσια στρατιωτική βοήθεια προς το Ισραήλ στο τέλος του 2026, σε περίπου δύο μήνες, επιβεβαιώνοντας με ημερομηνία ό,τι είχε προαναγγείλει (To Brief). Απέναντι σε αυτή τη δήλωση, η Βουλή των Αντιπροσώπων έχει ήδη ψηφίσει νομοσχέδιο που εκκρεμεί στη Γερουσία και προβλέπει τουλάχιστον 3,3 δισ. δολάρια στρατιωτικής χρηματοδότησης για το οικονομικό έτος 2027 (κείμενο H.R. 8595, CRS R48956). Η δήλωση και η νομοθετική διαδικασία κινούνται, προς το παρόν, σε αντίθετες κατευθύνσεις.

Η δήλωση έγινε στις 3 Νοεμβρίου, ημέρα των αμερικανικών ενδιάμεσων εκλογών, σε τηλεφωνική εμφάνιση στο Fox & Friends. Ο Τραμπ είπε ότι οι ετήσιες πληρωμές, «4 δισ. δολάρια» κατά τον ίδιο, κόβονται στο τέλος του έτους, ότι το Ισραήλ δεν τις χρειάζεται πλέον και ότι οι ΗΠΑ θα βοηθήσουν αν χρειαστεί· στη διευκρινιστική ερώτηση του παρουσιαστή Μπράιαν Κιλμίντ αν εννοεί χρήματα ή στρατιωτικό υλικό, δεν ξεχώρισε κονδύλι (απομαγνητοφώνηση, Associated Press). Στην ίδια συνέντευξη συνέδεσε την κίνηση με το πολιτικό κόστος που, όπως το περιέγραψε, προκαλεί η βοήθεια στους Ρεπουμπλικανούς, κατονομάζοντας τον Αμπντούλ Ελ-Σαγέντ, τότε υποψήφιο των Δημοκρατικών για τη Γερουσία στο Μίσιγκαν: κατά τον Τραμπ, ο Ελ-Σαγέντ χρησιμοποιούσε τη βοήθεια ως επιχείρηση εναντίον των Ρεπουμπλικανών.

Στο Ισραήλ, η ανακοίνωση προκάλεσε αιφνιδιασμό. Ανώτεροι οικονομικοί και αμυντικοί αξιωματούχοι δήλωσαν στους Times of Israel ότι δεν περίμεναν τέτοιο χρονικό ορίζοντα και ότι δεν είχαν λάβει εφαρμόσιμο σχέδιο, ενώ ισραηλινό ρεπορτάζ αποδίδει στον Νετανιάχου πρόταση για σταδιακή μείωση σε βάθος δεκαετίας (Kan). Ο αρχηγός της αντιπολίτευσης Γιαΐρ Λαπίντ μίλησε για «μία από τις σοβαρότερες διπλωματικές και ασφαλιστικές αποτυχίες στην ιστορία της χώρας», ενώ ο πρώην αρχηγός του γενικού επιτελείου Γκάντι Άιζενκοτ επέκρινε ότι η αμυντική διοίκηση έμαθε την αλλαγή από τα μέσα ενημέρωσης (ανάρτηση Λαπίντ, Maariv). Ο Τραμπ υποστήριξε στην ίδια συνέντευξη ότι η συμφωνία κλείστηκε «πριν από μήνες» με τον ισραηλινό πρωθυπουργό και ότι εκείνος πρότεινε τη διακοπή· δημόσια επιβεβαίωση των όρων από το γραφείο του Νετανιάχου δεν είχε δημοσιοποιηθεί έως τις 5 Νοεμβρίου (Times of Israel).

Από τη δήλωση στην πίστωση

Το μνημόνιο που υπέγραψαν το 2016 οι δύο κυβερνήσεις θέτει πλαίσιο 38 δισ. δολαρίων για τα αμερικανικά οικονομικά έτη 2019 έως 2028 (έγγραφο): 3,3 δισ. ετησίως σε επιχορηγήσεις αγορών αμερικανικού υλικού μέσω του μηχανισμού της Εξωτερικής Στρατιωτικής Χρηματοδότησης (Foreign Military Financing) και χωριστά 500 εκατ. για κοινά αντιπυραυλικά προγράμματα. Τα 3,8 δισ. ετησίως είναι το ποσό που ο Τραμπ στρογγυλοποίησε σε «4 δισ.» (PolitiFact). Το μνημόνιο είναι πολιτικό πλαίσιο υπό την αίρεση των ετήσιων πιστώσεων, όχι εφάπαξ καταβολή: τον λογαριασμό τον ψηφίζει κάθε χρόνο το Κογκρέσο (CRS).

Στο Ισραήλ, πρώην οικονομικός σύμβουλος του στρατού αποτίμησε το ετήσιο ποσό σε περίπου 12 δισ. σέκελ, που αντιστοιχεί στο 7,6% έως 10,7% του αμυντικού προϋπολογισμού, ανάλογα με τη βάση υπολογισμού.

Το Κογκρέσο δεν έχει κινηθεί προς τη διακοπή. Τον Ιούλιο η Βουλή απέρριψε τροπολογία που θα αφαιρούσε τα 3,3 δισ. δολάρια από το νομοσχέδιο πιστώσεων του 2027 με 314 ψήφους κατά, 104 υπέρ και 10 αποχές (καταγραφή ψηφοφορίας)· η ψηφοφορία προηγήθηκε της δήλωσης του Νοεμβρίου. Οι πληρωμές συνεχίζονται σήμερα με προσωρινό νόμο χρηματοδότησης που ισχύει έως την 11η Δεκεμβρίου. Έως τις 5 Νοεμβρίου δεν είχε εντοπιστεί δημόσια καμία εκτελεστική εντολή ή αναθεωρημένο αίτημα προϋπολογισμού που να εφαρμόζει τη δήλωση· το Πεντάγωνο παρέπεμψε τις ερωτήσεις στον Λευκό Οίκο, ο οποίος δεν απάντησε (Associated Press, Politico).

Ο ίδιος ο Τραμπ ξεκαθάρισε ότι οι πωλήσεις αμερικανικών όπλων μπορούν να συνεχιστούν: αυτό που εξήγγειλε ότι σταματά είναι η επιχορήγηση, η πηγή των χρημάτων, όχι η συναλλαγή που μπορεί να πληρωθεί και με ισραηλινούς πόρους (απομαγνητοφώνηση, PolitiFact). Δεν διευκρίνισε αν το τέλος αφορά τα 3,3 δισ. των επιχορηγήσεων, τα 500 εκατ. της αντιπυραυλικής συνεργασίας ή και τα δύο. Η προθεσμία της 31ης Δεκεμβρίου πέφτει, μάλιστα, μέσα στο αμερικανικό οικονομικό έτος 2027, που άρχισε τον Οκτώβριο, αφήνοντας ανοιχτούς τους υπόλοιπους εννέα μήνες του οικονομικού έτους και ολόκληρο το 2028. Δεν προκύπτει, πάντως, ότι η απόφαση συνδέεται με την υπό συζήτηση πώληση μαχητικών F-35 στη Σαουδική Αραβία.

Η δήλωση είναι καθαρή ως πολιτικό μήνυμα και ασαφής ως δημοσιονομική πράξη. Τα χρήματα που ψηφίζει το Κογκρέσο δεν σταματούν με δήλωση σε συνέντευξη: σταματούν όταν το ίδιο ψηφίσει να τα κόψει, και η Βουλή τον Ιούλιο καταψήφισε την περικοπή τους.