Τρεις βολές Patriot στη Σαουδική Αραβία: ποιος πληρώνει

Τα ξημερώματα της 27ης Αυγούστου, μια ελληνική πυροβολαρχία αντιαεροπορικών πυραύλων Patriot εκτόξευσε τρία βλήματα εναντίον σμήνους drones στη Σαουδική Αραβία (ERT, To Brief). Ο στόχος ήταν η ευρύτερη περιοχή του Γιανμπού, κόμβου διύλισης πετρελαίου στην Ερυθρά Θάλασσα, και η αναχαίτιση έγινε μαζί με τη σαουδαραβική αεράμυνα (Reuters). Η συστοιχία βρίσκεται εκεί από το 2021, σε μια σύγκρουση που διεξάγεται έξω από τα ελληνικά σύνορα, και κάθε τέτοια νύχτα καίει ελληνικό δημόσιο χρήμα και ελληνικά αποθέματα σπάνιων πυραύλων. Το πόσα ακριβώς χρωστά το Ριάντ στην Αθήνα έχει σήμερα τρεις διαφορετικές απαντήσεις.

Η πρώτη είναι η πιο συγκεκριμένη: μια τρέχουσα οφειλή περίπου 6 εκατ. ευρώ, δεμένη με λειτουργικές δαπάνες της αποστολής που έχουν ήδη προχρηματοδοτηθεί από ελληνικούς κωδικούς (Το Ποντίκι, Νέα Κρήτη). Η δεύτερη είναι πολύ μεγαλύτερη και πολύ πιο θολή: εκτίμηση που κυκλοφόρησε σε ελληνική στήλη γνώμης, αποδιδόμενη σε ανώνυμες «έγκυρες πηγές», ότι από το 2021 η Σαουδική Αραβία δεν έχει καλύψει καμία υποχρέωσή της και το σύνολο ξεπερνά τα 50 εκατ. ευρώ, με μισθούς, επιδόματα, μετακινήσεις και κυρίως πυρομαχικά. Η τρίτη δεν είναι καν οφειλή. Είναι κόστος αντικατάστασης: αν τα τρία βλήματα ήταν PAC-3 MSE, της έκδοσης που καταστρέφει τον στόχο με ευθεία πρόσκρουση αντί για κοντινή έκρηξη και γι' αυτό κοστολογείται χωριστά, μόνο η αξία τους αγγίζει τα 11 ως 13 εκατ. δολάρια (Business Insider, ABC News).

Πού σταματά η επιβεβαίωση; Το μόνο δημόσιο ίχνος αφορά δαπάνες προσωπικού. Κατά δημοσίευμα του Δικτύου Σπάρτακος, δύο πράξεις του Αυγούστου, 486.080 και 268.800 ευρώ, περιγράφονται ως «ειδική αποζημίωση» για τα στελέχη της Ελληνικής Δύναμης Σαουδικής Αραβίας (ΕΛΔΥΣΑ), της μονάδας των περίπου 120 στρατιωτικών που επανδρώνει το σύστημα· το ίδιο δημοσίευμα δεν παραθέτει τον αριθμό ανάρτησης ούτε το πρωτότυπο έγγραφο στη Διαύγεια, τη δημόσια πύλη όπου αναρτώνται οι κρατικές δαπάνες (Δίκτυο Σπάρτακος). Αυτά τεκμηριώνουν κόστος ανθρώπων, όχι πυρομαχικών. Καμία δημόσια εγγραφή δεν γεφυρώνει αυτές τις λίγες εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ με τα 6 και, πολύ περισσότερο, με τα 50 εκατ. Ούτε φαίνεται αν η σαουδαραβική πλευρά πληρώνει προσωπικό, μεταφορά, συντήρηση και αναπλήρωση βλημάτων χωριστά ή σε ένα πακέτο. Οι συμφωνίες υπάρχουν (αρχική διμερής το 2021, ευρύτερη Συμφωνία Στρατιωτικής Συνεργασίας του 2022 που κυρώθηκε το 2024), αλλά οι οικονομικοί τους όροι δεν έχουν δημοσιοποιηθεί (CNA, ΑΜΥΝΑ News).

Το ίδιο κενό υπάρχει και στο πεδίο. Το Reuters περιέγραψε «σμήνος drones» και τρεις εκτοξεύσεις χωρίς να πει πόσα καταρρίφθηκαν ή από πού ήρθαν, ενώ η απόδοση της επίθεσης στους Χούθι της Υεμένης προέρχεται από ελληνικές στρατιωτικές πηγές και όχι από ανεξάρτητη επιβεβαίωση (Reuters). Ποια έκδοση Patriot εκτοξεύτηκε δεν έχει γίνει γνωστό, άρα το ακριβές κόστος των τριών βολών μένει ανοιχτό, και πρωτογενές ανακοινωθέν του ΓΕΕΘΑ (Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας) ή του υπουργείου Άμυνας για το επεισόδιο δεν εντοπίστηκε δημόσια.

Τα τρία βλήματα λείπουν, όποιος κι αν πληρώσει

Εδώ ο λογαριασμός σταματά να είναι λογιστικός. Ακόμη κι αν το Ριάντ καλύψει τελικά κάθε ευρώ, τα τρία βλήματα λείπουν φυσικά από ένα ελληνικό απόθεμα που ξαναγεμίζει αργά. Οι αμερικανικοί Patriot αντικαθίστανται συνήθως μέσω του μηχανισμού Foreign Military Sales, της διακρατικής πώλησης που εγκρίνει το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών και όχι μιας απλής αγοράς «από το ράφι» (State Department, Atlantic Council). Και η γραμμή παραγωγής των PAC-3 είναι πιεσμένη: γύρω στα 600 βλήματα τον χρόνο, με στόχο τα 2.000 σε βάθος ετών, ενώ από τη σύμβαση ως την παράδοση μεσολαβούν χρόνια (Axios, Defense News). Το χρήμα, με άλλα λόγια, βρίσκεται πιο γρήγορα από τα βλήματα.

Πάνω σε αυτόν τον ασυμφιλίωτο λογαριασμό πατά και η αντιπολίτευση. Για τον ΣΥΡΙΖΑ και το ΚΚΕ, οι επαναλαμβανόμενες αναχαιτίσεις είναι ήδη εμπλοκή σε ξένο πόλεμο, και ζητούν άμεσο επαναπατρισμό της πυροβολαρχίας (in.gr). Ο λογαριασμός όμως δεν εξαντλείται στο αν η οφειλή είναι 6 ή 50 εκατ. Μια ελληνική συστοιχία εξαντλεί σπάνιους πυραύλους για να προστατεύει σαουδαραβικά διυλιστήρια, την ώρα που η ίδια η Αθήνα ανασυγκροτεί την αεράμυνά της και μετακινεί άλλη πυροβολαρχία Patriot από την Κάρπαθο στη Σούδα (TheToc). Ποιος εγκρίνει την κάθε βολή, ποιος την πληρώνει και ποιος ενημερώνει τη Βουλή, μένει η ερώτηση που ο υπουργός Άμυνας Νίκος Δένδιας δεν έχει απαντήσει δημόσια. Τα τρία βλήματα της 27ης Αυγούστου πρέπει να αντικατασταθούν, ανεξάρτητα από το ποιος θα λάβει το τιμολόγιο.