Βανς: «χάσαμε λόγω πολέμου», Τραμπ: «θα το ξανάκανα»

Μία ημέρα μετά την απώλεια και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου από τους Ρεπουμπλικανούς (To Brief), η κυβέρνηση Τραμπ διατύπωσε δημόσια δύο αντίθετες διαγνώσεις για το εκλογικό κόστος του πολέμου στο Ιράν. Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς έγραψε το πρωί της 4ης Νοεμβρίου ότι «ο λόγος που χάσαμε είναι ο πόλεμος» (Axios). Λίγες ώρες αργότερα, ο Ντόναλντ Τραμπ δέχθηκε την εκτίμηση ως «σε μεγάλο βαθμό αληθινή», αλλά δήλωσε ότι θα έπαιρνε ξανά την ίδια πολεμική απόφαση, καθώς «δεν μπορείς να επιτρέψεις στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο», σύμφωνα με την κοινή καταγραφή των δημοσιογράφων του Λευκού Οίκου, γνωστή ως pool report (bnonews).

Ήδη τη νύχτα των εκλογών, ωστόσο, ο Τραμπ είχε πει στον Μπρετ Μπάιερ του Fox News ότι το πρόβλημα δεν ήταν ο πόλεμος αλλά «η τιμή της βενζίνης» (Fox News). Το πρωί της επομένης, ο Βανς υποστήριξε ότι τα αιτήματα των αποχωρησάντων ψηφοφόρων ήταν η λήξη του πολέμου και η αλλαγή της σχέσης με το Ισραήλ. Τα απέδωσε σε ανώνυμο δημοσκόπο, χωρίς να κατονομάσει την εταιρεία ούτε να δημοσιεύσει δείγμα, ερωτηματολόγιο ή ποσοστά (Hollywood Reporter). Κατέληξε ότι «ο λόγος που χάσαμε είναι ο πόλεμος. Ο ίδιος ο πρόεδρος το είπε χθες το βράδυ», αν και αυτό που είχε πει ο Τραμπ στο Fox News ήταν το αντίστροφο. Ο Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ αναδημοσίευσε το κείμενο με τη φράση «συμφωνώ με κάθε λέξη» (The Hill).

Το μεσημέρι, στο εργοτάξιο της νέας αίθουσας χορού του Λευκού Οίκου, ο Τραμπ δέχθηκε ερωτήσεις δημοσιογράφων. Η διάγνωση του Βανς, είπε, είναι αληθινή επειδή ο πόλεμος ανέβασε βραχυπρόθεσμα τη βενζίνη, αλλά επέμεινε: «Αν το ξαναέκανα, θα έπρεπε να το ξανακάνω». Σε ερώτηση αν άξιζε, απάντησε «ναι» και διευκρίνισε ότι ο βασικός εκλογικός παράγοντας ήταν «η τιμή, όχι ο πόλεμος, η τιμή» (pool report). Καμία νέα επιχειρησιακή εντολή δεν δημοσιοποιήθηκε.

Τα δεδομένα της κάλπης δεν στηρίζουν καμία από τις δύο μονοαιτιακές εξηγήσεις. Στη μετεκλογική έρευνα ψηφοφόρων του AP, το 55% χαρακτήρισε κρίσιμη για την ψήφο του τη διαφθορά, το 49% το κόστος ζωής και μόλις 34% τον πόλεμο στο Ιράν (AP). Σε δείγμα περίπου 81.000 εγγεγραμμένων ψηφοφόρων, έξι στους δέκα έκριναν λάθος την απόφαση για τον πόλεμο, αλλά οκτώ στους δέκα ψηφοφόρους των Ρεπουμπλικανών τη θεωρούσαν σωστή (AP, SSRS). Η ήττα δεν είχε μία αιτία: ο πόλεμος επιβάρυνε την κυβέρνηση μέσω των τιμών, όμως η διαφθορά και το κόστος ζωής βάρυναν περισσότερους ψηφοφόρους.

Οι αγορές διάβασαν το αποτέλεσμα ως πίεση προς αποκλιμάκωση: τα συμβόλαια αργού Brent, του διεθνούς δείκτη τιμών αργού πετρελαίου, έκλεισαν στις 4 Νοεμβρίου στα 94,62 δολάρια το βαρέλι, περίπου 9 δολάρια κάτω από την προηγούμενη ημέρα, καθώς οι συναλλασσόμενοι αύξησαν τα στοιχήματα υπέρ αποκλιμάκωσης (Reuters). Πρόκειται για προσδοκία της αγοράς, όχι για αλλαγή πολιτικής. Η Τεχεράνη μίλησε με δύο φωνές: ο επικεφαλής διαπραγματευτής Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ διάβασε τις κάλπες ως «όχι στον πόλεμο», ενώ ο ανώτατος ηγέτης Μοτζταμπά Χαμενεΐ απέρριψε την προσδοκία ότι η κομματική αλλαγή στην Ουάσινγκτον θα αλλάξει την αμερικανική στάση (AP).

Θεσμικά, τίποτα δεν αλλάζει πριν από τις 3 Ιανουαρίου 2027, οπότε αρχίζουν οι θητείες του νέου Κογκρέσου βάσει της 20ής Τροπολογίας του Συντάγματος (Constitution). Από εκείνη την ημέρα, ο Χακίμ Τζέφρις, που διεκδικεί την προεδρία της Βουλής, υπόσχεται τερματισμό του πολέμου στις πρώτες 100 ημέρες (Jeffries). Στα δύο σώματα, ο Άνταμ Σμιθ της Βουλής και ο Τσακ Σούμερ της Γερουσίας προαναγγέλλουν εντατικές ακροάσεις και έλεγχο των κονδυλίων (Smith, Florida Phoenix). Κανένα από αυτά δεν ισοδυναμεί με διαταγή εκεχειρίας: ένας νόμος χρειάζεται την υπογραφή του προέδρου ή, για υπέρβαση βέτο, πλειοψηφία δύο τρίτων σε κάθε σώμα, ενώ στη Γερουσία η νομοθεσία απαιτεί συνήθως 60 ψήφους (Senate).

Αυτό που αλλάζει τον Ιανουάριο δεν είναι ο έλεγχος του πολέμου· είναι η λογοδοσία του. Η νέα πλειοψηφία δεν μπορεί να υποχρεώσει τον πρόεδρο να διαπραγματευτεί· μπορεί όμως να τον αναγκάζει να εξηγεί δημόσια, με κονδύλια και ακροάσεις ως μοχλούς, γιατί επιμένει σε έναν πόλεμο που, κατά τον ίδιο του τον αντιπρόεδρο, του κόστισε το Κογκρέσο.