Η Βραζιλία εγκρίνει δύο αμειβόμενα ρεπό και 40ωρο

Η Γερουσία της Βραζιλίας ενέκρινε στις 14 Οκτωβρίου, με 75 ψήφους υπέρ και μία κατά, τη συνταγματική τροπολογία που καταργεί την εξαήμερη εργασία (Agência Brasil). Για τους μισθωτούς αυτό σημαίνει δύο αμειβόμενες ημέρες ανάπαυσης την εβδομάδα και σταδιακή μείωση του ανώτατου ορίου από 44 σε 40 ώρες, χωρίς περικοπή μισθού (Câmara, τελικό κείμενο). Η αλλαγή δεν ισχύει ακόμη. Πρώτα πρέπει να την προκηρύξει το Κογκρέσο, και η επίσημη καρτέλα της πρότασης την καταγράφει ως εγκεκριμένη «προς προκήρυξη», χωρίς ημερομηνία (Senado).

Τι αλλάζει στην εβδομάδα

Οι Βραζιλιάνοι λένε «κλίμακα 6×1» την εβδομάδα με έξι μέρες δουλειά και μία ρεπό. Η τροπολογία κρατά το όριο των οκτώ ωρών την ημέρα και ορίζει ότι από τα δύο ρεπό το ένα θα είναι κατά προτίμηση Κυριακή (Câmara). Στην πράξη κανόνας γίνεται το πενθήμερο, όχι το τετραήμερο. Οι 44 ώρες ήταν ως τώρα ανώτατο όριο και όχι υποχρεωτικό ωράριο για όλους (Senado, σύνοψη). Γι' αυτό όποιος δουλεύει ήδη έως 40 ώρες δεν κερδίζει αυτομάτως λιγότερες ώρες, μπορεί όμως να κερδίσει δεύτερο ρεπό (G1).

Το ρολόι ξεκινά από τη δημοσίευση της τροπολογίας. Την προκηρύσσουν οι προεδρίες της Βουλής και της Γερουσίας. Συνταγματική τροπολογία δεν χρειάζεται υπογραφή του προέδρου, άρα ο Λούλα δεν έχει ρόλο σε αυτό το στάδιο (Senado Rádio). Δύο μήνες μετά τη δημοσίευση, το όριο πέφτει στις 42 ώρες και ξεκινούν τα δύο ρεπό (Câmara). Έναν χρόνο αργότερα, δηλαδή 14 μήνες συνολικά από τη δημοσίευση, ισχύει το 40ωρο (Senado).

Ποιους αφορά

Το υπουργείο Εργασίας μέτρησε τον Φεβρουάριο 37,1 εκατομμύρια τυπικές θέσεις εργασίας με συμβατικό ωράριο πάνω από 40 ώρες. Σχεδόν όλες είναι στις 41 έως 44 ώρες (G1). Με κλίμακα 6×1 όμως δουλεύουν σήμερα μόνο περίπου 14,8 εκατομμύρια τυπικές θέσεις, αναλογικά συχνότερα σε μικρές επιχειρήσεις (Poder360). Άρα για τους περισσότερους η αλλαγή σημαίνει λιγότερες ώρες, όχι επιπλέον ρεπό.

Το υπουργείο μετρά συμβάσεις, όχι ανθρώπους. Το Dieese, το στατιστικό ινστιτούτο των συνδικάτων, ρώτησε τα ίδια τα νοικοκυριά και βρήκε 26,8 εκατομμύρια ανθρώπους που δουλεύουν πάνω από 40 ώρες. Ανάμεσά τους είναι 4,8 εκατομμύρια άτυπα απασχολούμενοι, που η τροπολογία δεν καλύπτει αυτομάτως (SindPD/Dieese). Περισσότερα έχουν να κερδίσουν οι χαμηλότερα αμειβόμενοι, γιατί σε αυτούς συγκεντρώνονται τα μακρύτερα ωράρια, όπως και στο εμπόριο, στα τρόφιμα, στις κατασκευές και στις οδικές μεταφορές (Ipea μέσω Poder360).

Ποιος πληρώνει

Τον λογαριασμό τον πληρώνουν αρχικά οι εργοδότες. Η βιομηχανική ένωση CNI υπολογίζει έως 267 δισ. ρεάλ τον χρόνο πρόσθετη μισθοδοσία σε όλη την τυπική οικονομία. Στο σενάριό της οι ώρες που χάνονται καλύπτονται με υπερωρίες, ενώ αν καλυφθούν με προσλήψεις το ποσό πέφτει στα 178 δισ. (CNI). Το δημόσιο ερευνητικό ίδρυμα Ipea βρίσκει ότι στη βιομηχανία και το εμπόριο το συνολικό λειτουργικό κόστος ανεβαίνει κάτω από 1%, επειδή ο μισθός είναι μόνο ένα μέρος των εξόδων μιας επιχείρησης (Agência Gov). Οι δύο εκτιμήσεις δεν συγκρούονται, γιατί μετρούν άλλο πράγμα. Η CNI μετρά πόσα ρεάλ προστίθενται στη μισθοδοσία. Το Ipea μετρά πόσο βαραίνει αυτό το ποσό στο σύνολο των εξόδων.

Η ψήφος και η κάλπη

Την τροπολογία κατέθεσε το 2019 ο Ρεζινάλντο Λόπες, βουλευτής του Εργατικού Κόμματος του Λούλα (Senado). Η τελική ψήφος ήρθε έντεκα μέρες πριν από τον δεύτερο γύρο της 25ης Οκτωβρίου. Εκεί ο Λούλα αντιμετωπίζει τον γερουσιαστή Φλάβιο Μπολσονάρου, γιο του πρώην προέδρου Ζαΐρ, ο οποίος ψήφισε υπέρ και στις δύο ψηφοφορίες, αν και είχε επικρίνει νωρίτερα τη χρονική στιγμή της πρότασης (Exame). Ο Λούλα, που είχε βάλει το 40ωρο στο πρόγραμμά του, χαιρέτισε την έγκριση (Valor). Καμία μέτρηση δεν δείχνει ως τώρα ότι η ψήφος μετακίνησε ψηφοφόρους.

Το επόμενο βήμα ανήκει στις προεδρίες της Βουλής και της Γερουσίας. Αυτές θα ορίσουν πότε προκηρύσσεται η τροπολογία, άρα και πότε αρχίζουν να μετρούν οι προθεσμίες. Ως τότε κάθε νούμερο κόστους μένει σενάριο. Το μόνο βραζιλιάνικο προηγούμενο είναι η μείωση από 48 σε 44 ώρες το 1988, που ανέβασε το πραγματικό ωρομίσθιο χωρίς να αυξήσει την ανεργία τον πρώτο χρόνο (μελέτη).