Βυθίστηκε το Contship Jet, σώοι οι 18 ναυτικοί

Οι 18 ναυτικοί του Contship Jet έφτασαν σώοι στη Βάρνα, και το πλοίο που εγκατέλειψαν βυθίστηκε πίσω τους (Contships Management). Το πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων χτυπήθηκε στη Μαύρη Θάλασσα από θαλάσσια μη επανδρωμένα σκάφη γεμάτα εκρηκτικά, τα λεγόμενα θαλάσσια drones. Βυθίστηκε περίπου τα μεσάνυχτα της 28ης προς 29η Οκτωβρίου, σχεδόν δώδεκα ώρες μετά το πρώτο πλήγμα (BNR). Χθες η είδηση ήταν ένα πλοίο σε κλίση (To Brief). Σήμερα το πλοίο έχει χαθεί, η ρύπανση ελέγχεται ακόμη και ο δράστης παραμένει άγνωστος.

Δεκατρία λεπτά

Το πλήρωμα πρόλαβε να φύγει επειδή είχε προειδοποιηθεί. Στις 28 Οκτωβρίου γαλλικό αεροσκάφος περιπολίας εντόπισε πρώτα δύο drones και μετά ένα τρίτο. Σύμφωνα με τον διοικητή του βουλγαρικού Ναυτικού, υποναύαρχο Κίριλ Μιχαΐλοφ, η προειδοποίηση μεταδόθηκε με ασύρματο στην υπηρεσία θαλάσσιας κυκλοφορίας και στα πλοία της περιοχής (Army Media). Το πρώτο πλήγμα έγινε γύρω στις 12:00 και η κλήση κινδύνου καταγράφηκε στις 12:01. Στις 12:13 το πλήρωμα είχε ήδη εγκαταλείψει το πλοίο (Maritime.bg).

Ακολούθησαν άλλα δύο πλήγματα, σε ένα πλοίο που ήταν ήδη άδειο. Όταν ο πλοίαρχος έδωσε εντολή εγκατάλειψης, το πλοίο έγερνε 20 έως 30 μοίρες (Contships Management). Κράτησε όμως αρκετά ώστε οι ναυτικοί να φτάσουν στη στεριά πριν βυθιστεί.

Το πλοίο έφερε σημαία Λιβερίας και το διαχειριζόταν από την Αθήνα η Contships. Αυτός είναι ο ελληνικός δεσμός της υπόθεσης, αφού ούτε η σημαία ούτε το πλήρωμα ήταν ελληνικά. Οι 18 ναυτικοί ήταν 14 Φιλιππινέζοι και τέσσερις Ουκρανοί, και το πλοίο ταξίδευε από τη Χάιφα προς την Κωνστάντζα με 421 κοντέινερ (Βουλγαρικό Υπουργείο Μεταφορών).

Το σημείο του πλήγματος έχει νομική σημασία. Οι βουλγαρικές αρχές το τοποθετούν περίπου 21 ναυτικά μίλια νοτιοανατολικά της Σάμπλα, μέσα στη βουλγαρική ΑΟΖ (BNR). Η κυριαρχία ενός κράτους στη θάλασσα φτάνει τα 12 ναυτικά μίλια. Πιο έξω απλώνεται η ΑΟΖ (Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη), όπου η Βουλγαρία έχει κυρίως δικαιώματα στους πόρους και στο θαλάσσιο περιβάλλον, ενώ τα ξένα πλοία κινούνται ελεύθερα (Σύμβαση ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας). Χτυπήθηκε λοιπόν ένα πλοίο με σημαία άλλης χώρας, σε περιοχή ελεύθερης ναυσιπλοΐας, και όχι βουλγαρικό έδαφος. Γι' αυτό η Σόφια δεν μπορεί να το χειριστεί αυτόματα ως επίθεση κατά μέλους του ΝΑΤΟ.

Τα κοντέινερ που μένουν στη θάλασσα

Από τα 421 κοντέινερ, περίπου 20 έπεσαν στη θάλασσα και παρασύρονται, σύμφωνα με τον Μιχαΐλοφ. Ο αριθμός είναι εκτίμηση και όχι τελική απογραφή (Darik). Ο κατάλογος φορτίου, όπως τον μετέδωσαν βουλγαρικά μέσα, περιλαμβάνει μπαταρίες ιόντων λιθίου, οξέα, διαβρωτικά και εύφλεκτα υγρά (Marica). Το ότι βρίσκονταν στο πλοίο δεν σημαίνει ότι διέρρευσαν.

Η άμεση συνέπεια μένει τοπική: το Ναυτικό προειδοποίησε τα διερχόμενα πλοία για τα παρασυρόμενα κοντέινερ, χωρίς να κλείσει λιμάνι ή διαδρομή. Το κόστος της διέλευσης είχε όμως ανέβει ήδη πριν από τη βύθιση. Στις 23 Οκτωβρίου τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου για ορισμένα ταξίδια είχαν φτάσει στο 0,6 έως 1% της αξίας του πλοίου, από 0,2 έως 0,5% νωρίτερα, δηλαδή περίπου διπλάσια (Capital).

Στις 28 Οκτωβρίου, λίγες ώρες πριν από τη βύθιση, οι υπουργοί Άμυνας της Τουρκίας, της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας συμφώνησαν στη Σόφια να ενισχύσουν την ανταλλαγή πληροφοριών, την επιτήρηση και την έγκαιρη προειδοποίηση. Δεν αποφάσισαν συνοδείες για τα εμπορικά πλοία (Habername). Ο Τούρκος υπουργός Γιασάρ Γκιουλέρ προειδοποίησε και τη Ρωσία και την Ουκρανία να κρατήσουν τη ναυσιπλοΐα έξω από τον πόλεμο (DenizHaber). Η Άγκυρα, που ελέγχει τα Στενά βάσει της Σύμβασης του Μοντρέ, δεν κατονομάζει κανέναν και διατηρεί έτσι τον ρόλο του διαιτητή.

Οι δύο ανοιχτές έρευνες

Η πρώτη αφορά τη θάλασσα. Οι πρώτες οπτικές επιθεωρήσεις δεν εντόπισαν κηλίδα, και οι αρχές εκτιμούν ότι το ελαφρύ καύσιμο του πλοίου δύσκολα θα φτάσει στην ακτή. Τα εργαστηριακά αποτελέσματα από πέντε παράκτια σημεία εκκρεμούν ακόμη (Trud).

Η δεύτερη αφορά τον δράστη. Η Στρατιωτική Περιφερειακή Εισαγγελία Σόφιας άνοιξε στις 29 Οκτωβρίου προδικαστική έρευνα για πιθανή παραβίαση των κανόνων του πολέμου στη θάλασσα, χωρίς να κατονομάσει ύποπτο (Novini.bg). Ο αρχηγός Άμυνας, ναύαρχος Εμίλ Εφτίμοφ, δήλωσε ότι τα drones ήρθαν από τα ανατολικά και ότι τα στοιχεία στάλθηκαν για ανάλυση (bTV). Το ουκρανικό μέσο Hromadske απέδωσε στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι τη θέση ότι επρόκειτο για ρωσική επίθεση. Δεν παρέθεσε όμως πρωτογενή δήλωση, και δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι η θέση αφορούσε αυτό το πλοίο (Hromadske). Το ρωσικό κρατικό πρακτορείο TASS μετέδωσε τη βύθιση χωρίς να αναφέρει δράστη (TASS).

Την πορεία των drones την παρακολούθησαν ένα γαλλικό αεροσκάφος και βουλγαρικά συστήματα, όμως κανένα από αυτά τα δεδομένα δεν έχει δοθεί στη δημοσιότητα (Fakti.bg). Ώσπου να δοθούν, η Σόφια ερευνά μια πράξη πολέμου στα ανοιχτά των ακτών της χωρίς να μπορεί να ονομάσει ποιος την έκανε.