Δωρεάν φάρμακα παχυσαρκίας: εγγύηση χωρίς ημερομηνία

Το υπουργείο Υγείας δεσμεύεται ότι οι περίπου 43.500 ασθενείς που είχαν ήδη ενταχθεί στο δωρεάν πρόγραμμα κατά της παχυσαρκίας θα μπορούν να λάβουν από μία έως οκτώ δωρεάν αγωγές «από την αρχή». Τον αριθμό θα τον κρίνει ο γιατρός τους, όπως είπε στις 13 Οκτωβρίου η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη (Υπουργείο Υγείας, HealthStat). Η δέσμευση δεν απαντά όμως στο ερώτημα όσων έμειναν χωρίς δωρεάν φάρμακο από τον Ιούλιο: πότε θα μπορεί ένας γιατρός να γράψει ξανά τη συνταγή και ένα φαρμακείο να την εκτελέσει (TodayPress). Για όσους περιμένουν να ενταχθούν για πρώτη φορά, η υπουργός παρέπεμψε σε μεταγενέστερη ανακοίνωση (δήλωση της 13/10).

Πώς δούλευε και γιατί σταμάτησε

Το πρόγραμμα θεσπίστηκε με κοινή υπουργική απόφαση τον Δεκέμβριο του 2025 (ΦΕΚ Β΄ 6515/2025). Μετά από ιατρική αξιολόγηση έμπαιναν όσοι είχαν δείκτη μάζας σώματος τουλάχιστον 40, ή από 37 έως 40 μαζί με κάποια από τις προβλεπόμενες συνοδές παθήσεις (ΕΡΤ). Ο δείκτης αυτός είναι το βάρος διαιρεμένο με το τετράγωνο του ύψους· τιμή 40 αντιστοιχεί σε περίπου 116 κιλά για κάποιον με ύψος 1,70. Η ίδια απόφαση όριζε ήδη ανώτατο όριο οκτώ «φαρμακευτικών αγωγών» (ΦΕΚ). Το «οκτώ» λοιπόν δεν είναι καινούργιο, και οι «δόσεις» για τις οποίες μίλησε η υπουργός δεν είναι ο όρος της απόφασης.

Η δράση είχε λειτουργήσει: ως τον Φεβρουάριο, 6.500 πολίτες είχαν αρχίσει ολοκληρωμένη φροντίδα (Υπουργείο Υγείας). Τη χρηματοδοτούσε όμως το Ταμείο Ανάκαμψης, και όταν η κάλυψη έληξε, η δωρεάν παροχή σταμάτησε την 1η Ιουλίου. Τα φαρμακεία έμειναν με απαιτήσεις για συνταγές που είχαν ήδη εκτελέσει, σύμφωνα με στοιχεία του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου που επικαλέστηκε Το Βήμα. Στις 30 Ιουνίου η υπουργός είχε μιλήσει για περίπου 46.000 δικαιούχους (ΕΡΤ Press Talk). Την 1η Αυγούστου το υπουργείο ανακοίνωσε ότι η δράση θα συνεχιστεί με χρήματα του τακτικού προϋπολογισμού, αυτή τη φορά για 43.500 (Υπουργείο Υγείας). Η διαφορά των δύο αριθμών δεν έχει εξηγηθεί δημόσια. Από μόνη της πάντως δεν αποδεικνύει ότι κάποιοι έχασαν το δικαίωμά τους.

Γιατί ένα κενό μηνών δεν είναι ουδέτερο

Τα φάρμακα αυτά, γνωστά ως GLP-1, μιμούνται τα σήματα με τα οποία το σώμα λέει «χόρτασα». Φανταστείτε ένα ραδιόφωνο που παίζει διαρκώς στο βάθος «φάε κάτι». Το φάρμακο δεν το σβήνει, αλλά χαμηλώνει την ένταση, ενώ ορισμένα επιβραδύνουν και το άδειασμα του στομάχου. Σε τυχαιοποιημένη δοκιμή της σεμαγλουτίδης, οι συμμετέχοντες έχασαν κατά μέσο όρο σχεδόν 15% του βάρους τους σε 68 εβδομάδες, περίπου ένα κιλό στα επτά, έναντι 2,4% με εικονικό φάρμακο, πάντα μαζί με αλλαγές στον τρόπο ζωής (NEJM). Όταν όμως το φάρμακο αποσύρθηκε, το ραδιόφωνο ξαναδυνάμωσε: δοκιμές απόσυρσης κατέγραψαν επανάκτηση βάρους σε μέρος των συμμετεχόντων (σεμαγλουτίδη, τιρζεπατίδη).

Γι' αυτό η συνέχεια μετράει. Η επανέναρξη μετά από μήνες δεν είναι όμως αυτόματη: οι γαστρεντερικές παρενέργειες είναι συχνές, και οι οδηγίες των σκευασμάτων για χαμένες δόσεις προβλέπουν κρίση γιατρού (FDA). Η ελληνική ανακοίνωση δεν κατονομάζει δραστική ουσία, οπότε κανένα ποσοστό δοκιμής δεν αποτελεί υπόσχεση του προγράμματος.

Τι μπορεί να κάνει σήμερα ο ασθενής

Όποιος ήταν ήδη ενταγμένος μπορεί να απευθυνθεί στη δημόσια μονάδα ή στον γιατρό που τον παρακολουθούσε. Εκεί θα εκτιμηθεί η κατάστασή του και το αν μπορεί να καταχωριστεί ξανά στο σύστημα· είναι το λογικό επόμενο βήμα, όχι οδηγία του υπουργείου. Στην αρχή του προγράμματος το ραντεβού κλεινόταν με τον ΑΜΚΑ, χωρίς άυλη συνταγή (Υπουργείο Υγείας). Η υπουργός δεν διευκρίνισε αν χρειάζεται τώρα νέο παραπεμπτικό. Ούτε έχει δημοσιοποιηθεί πώς μετρούν οι αγωγές που εκτελέστηκαν πριν από τον Ιούλιο· το «από την αρχή» υποδηλώνει νέο κύκλο έως οκτώ, όμως δεν υπάρχει γραπτή οδηγία που να το επιβεβαιώνει.

Όσοι πληρούν τα ιατρικά κριτήρια αλλά δεν είχαν ενταχθεί μπορούν να ζητήσουν αξιολόγηση. Τα λόγια της υπουργού δεν είναι όμως πρόσκληση ένταξης, αφού δεν δόθηκε ούτε ημερομηνία ούτε τρόπος αίτησης. Και τα SMS για τις δωρεάν εξετάσεις μαστού που ξεκίνησαν την ίδια μέρα (To Brief) αφορούν χωριστή λειτουργία του «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ»· δεν σημαίνουν ότι επανήλθαν τα φάρμακα.

Η δέσμευση για τους 43.500 υπάρχει από τον Αύγουστο και τον Οκτώβριο απέκτησε ιατρική εισήγηση (HealthStat). Για να γίνει θεραπεία λείπει ακόμη μια ημερομηνία ενεργοποίησης στο σύστημα της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης, και αυτή την οφείλουν το υπουργείο Υγείας και η ΗΔΙΚΑ, όχι οι ασθενείς.