Ελικόπτερο συνετρίβη στη Σίφνο: συμβάν Πάρου χωρίς ίχνος

Ένα ιδιωτικό ελικόπτερο Bell 206 με νηολόγιο SX-HLL, από αυτά που κάνουν πτήσεις προς τα νησιά, συνετρίβη στις 17 Αυγούστου κοντά στο ελικοδρόμιο της Σίφνου και σκότωσε και τους τρεις επιβαίνοντες: ένα νιόπαντρο ζευγάρι Βρετανών και τον Έλληνα χειριστή. Μετά τους υποχρεωτικούς ελέγχους που διέταξε η Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας (ΑΠΑ) σε όλα τα ομοειδή ελικόπτερα (To Brief), τα δημοσιεύματα έφεραν στο φως ένα προηγούμενο συμβάν του ίδιου αεροσκάφους. Το ερώτημα που ανοίγει είναι αν εκείνη η προειδοποίηση ελέγχθηκε σωστά πριν το ελικόπτερο ξαναπετάξει, και η απάντηση σκοντάφτει σε ένα κενό: τα έγγραφα που θα το έδειχναν δεν είναι δημόσια.

Η αλληλουχία ξεκινά από μια ημερομηνία. Την 1η Ιουνίου, στην Πάρο, το ίδιο ελικόπτερο φέρεται να τέθηκε σε λειτουργία ενώ το ουραίο στροφείο ήταν δεμένο με ιμάντα λόγω ανέμων, και «από λάθος» το δέσιμο δεν αφαιρέθηκε πριν πάρει μπρος το σύστημα (Lifo, Capital). Το News247 δίνει μια παραλλαγή, με σκοινιά που χτύπησαν επανειλημμένα το κάθετο πτερύγιο της ουράς, και σημειώνει ρητά ότι δεν έχει αποσαφηνιστεί αν το συμβάν δηλώθηκε καν στο ευρωπαϊκό σύστημα αναφοράς περιστατικών (News247). Ένα μήνα αργότερα, στις 2 Ιουλίου, το SX-HLL φέρεται να έλαβε έγγραφο πτητικής καταλληλότητας και επέστρεψε σε πτήσεις (Capital).

Γιατί ένα δέσιμο δεν είναι απλή λεπτομέρεια

Για να καταλάβει κανείς γιατί αυτή η αλληλουχία απασχολεί τους ερευνητές, χρειάζεται να ξέρει τι κάνει το ουραίο στροφείο. Σε ένα μονοκύριο ελικόπτερο ακυρώνει τη ροπή του μεγάλου έλικα από πάνω και κρατά τη μύτη σταθερή. Χωρίς αυτό, το ίδιο το ελικόπτερο θα άρχιζε να στριφογυρίζει γύρω από τον εαυτό του (FAA Helicopter Flying Handbook). Είναι σύστημα ελέγχου κατεύθυνσης, όχι εξάρτημα άνεσης.

Τι σημαίνει, λοιπόν, να πάρει μπρος με το στροφείο μπλοκαρισμένο; Σκεφτείτε έναν ανεμιστήρα δεμένο με ιμάντα, και ανοίγετε το ρεύμα: το μοτέρ συνεχίζει να σπρώχνει, αλλά επειδή τα πτερύγια δεν μπορούν να γυρίσουν, όλη η δύναμη γυρίζει προς τα πίσω, στον άξονα και στα γρανάζια. Οι τεχνικοί θα έψαχναν ακριβώς τα ίχνη αυτής της καταπόνησης: σημάδια τριβής, στοιχεία που χαλάρωσαν, δόντια που φαγώθηκαν.

Κι εδώ είναι το όριο που τηρεί και η ίδια η ΑΠΑ: η μηχανική πιθανότητα δεν είναι αποδεδειγμένη αιτία. Ακόμη κι αν το δέσιμο κατέπόνησε το σύστημα, οι ερευνητές οφείλουν να δείξουν ότι μια συγκεκριμένη βλάβη έμεινε, εξελίχθηκε και οδήγησε στη συντριβή, αποκλείοντας άλλες εκδοχές μέσα από τα συντρίμμια, τη μεταλλουργία και το ιστορικό συντήρησης (NTSB). Γι' αυτό και η οδηγία της ΑΠΑ μιλά για «ενδείξεις πιθανής δυσλειτουργίας», όχι για πόρισμα, όταν ζήτησε οπτικό και λειτουργικό έλεγχο του ουραίου στροφείου σε όλα τα Bell 206 του ελληνικού νηολογίου πριν από κάθε πτήση (Καθημερινή, Zougla). Το ότι ο ρυθμιστής αντιμετώπισε το σύστημα ως κοινό κίνδυνο για ολόκληρο τον στόλο, πριν βγάλει συμπέρασμα, είναι το στοιχείο που ξεχωρίζει στην έρευνα μέχρι τώρα.

Τα έγγραφα που δεν βγήκαν στο φως

Αν όλα αυτά συνέβησαν, το ευρωπαϊκό πλαίσιο συνέχισης αξιοπλοΐας (ο Κανονισμός 1321/2014) ορίζει τι θα έπρεπε να ακολουθήσει: τεχνική αξιολόγηση, καταγραφή, διορθωτικές εργασίες όπου χρειάζεται, και τεκμηριωμένη επιστροφή σε υπηρεσία πριν από νέα πτήση. Αν το συμβάν κρίθηκε αρκετά σοβαρό, προστίθεται και υποχρέωση δήλωσής του στο ευρωπαϊκό σύστημα αναφοράς περιστατικών (EUR-Lex, EASA).

Καμία από αυτές τις καταγραφές δεν είναι δημόσια. Δεν εντοπίστηκε δημόσια η αρχική αναφορά για το συμβάν της Πάρου, ούτε αριθμός πρωτοκόλλου. Δεν εντοπίστηκε δημόσια ούτε η γραμμή του μητρώου της ΑΠΑ που να επιβεβαιώνει το έγγραφο της 2ας Ιουλίου, τον ιδιοκτήτη ή τον φορέα εκμετάλλευσης του SX-HLL. Και δεν έχει δημοσιοποιηθεί ημερολόγιο συντήρησης που να δείχνει τι ακριβώς επισκευάστηκε από την 1η Ιουνίου έως τις 2 Ιουλίου.

Δεν ξέρουμε καν τι είδους έγγραφο ήταν εκείνο της 2ας Ιουλίου. Το TheTOC, αναδημοσιεύοντας υλικό που παρουσίασε το Star, το περιγράφει ως «πιστοποιητικό φορέα συντήρησης» με αρχική έκδοση το 2020, κάτι που μπορεί να αφορά την έγκριση ενός συνεργείου και όχι τον έλεγχο του συγκεκριμένου αεροσκάφους (TheTOC). Επίσημα, ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ, ο κρατικός φορέας που διερευνά τα αεροπορικά δυστυχήματα, επιβεβαιώνει μόνο ότι ερευνά τη συντριβή: όχι βλάβη, όχι σύνδεση με την Πάρο (ΕΟΔΑΣΑΑΜ).

Για τον επιβάτη, η συνέπεια προς το παρόν περιορίζεται σε ένα μοντέλο: οι πτήσεις προς τα νησιά συνεχίζονται, αλλά κάθε Bell 206 περνά υποχρεωτικό έλεγχο πριν απογειωθεί, με πιθανές καθυστερήσεις ή αλλαγή ελικοπτέρου (SKAI). Το πλήρες πόρισμα θέλει μήνες.

Τρία έγγραφα θα δείξουν αμέσως αν η προειδοποίηση αντιμετωπίστηκε όπως όφειλε: η αναφορά του συμβάντος της Πάρου στην αρμόδια βάση, το τεχνικό ίχνος του ελέγχου που προηγήθηκε της 2ας Ιουλίου, και η υπογραφή που επέστρεψε το ελικόπτερο σε πτήσεις. Τα οφείλουν η ΑΠΑ, ο φορέας συντήρησης και η διερεύνηση του ΕΟΔΑΣΑΑΜ. Όσο μένουν κλειστά, η αλυσίδα από την Πάρο στη Σίφνο παραμένει μια σειρά από «φέρεται».