Ισραήλ: η κάλπη που ίσως δεν βγάλει κυβέρνηση

Οι Ισραηλινοί ψηφίζουν αύριο, Τρίτη 27 Οκτωβρίου, για την 26η Κνεσέτ, το ισραηλινό κοινοβούλιο των 120 εδρών. Είναι οι πρώτες εθνικές εκλογές μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023 (AP). Οι τελευταίες μετρήσεις δεν δίνουν τις 61 έδρες ούτε στον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου ούτε στους αντιπάλους του (Jerusalem Post). Όποια κυβέρνηση προκύψει θα αποφασίσει για τον πόλεμο στη Γάζα, για τη Δυτική Όχθη και για το αν θα ερευνηθεί επίσημα εκείνη η ημέρα.

Ο αριθμός που όλοι μετρούν, χωρίς να είναι νόμος

Το 61 είναι η απόλυτη πλειοψηφία της Κνεσέτ, αλλά ο νόμος δεν το απαιτεί για να ορκιστεί κυβέρνηση. Στην πρώτη ψήφο εμπιστοσύνης αρκεί οι ψήφοι υπέρ να ξεπερνούν τις ψήφους κατά, άρα μια κυβέρνηση μειοψηφίας είναι θεσμικά εφικτή (Ινστιτούτο Δημοκρατίας του Ισραήλ). Ο πρόεδρος δίνει την εντολή σε όποιον βουλευτή κρίνει ικανότερο να κερδίσει αυτή την ψήφο, όχι υποχρεωτικά στον αρχηγό του πρώτου κόμματος. Ο εντολοδόχος έχει 28 ημέρες, με δυνατότητα παράτασης 14 (Κνεσέτ).

Η πλειοψηφία πάντως δεν φαίνεται πουθενά. Στις τελευταίες μετρήσεις των ισραηλινών τηλεοπτικών καναλιών 12 και 13, το μπλοκ Νετανιάχου παίρνει 50 έδρες. Η κύρια αντιπολίτευση παίρνει 56 και 54 αντίστοιχα, και οι αραβικές λίστες 14 και 16 (Ynet). Το κανάλι 14 βλέπει άλλη χώρα: 62 έδρες για τη δεξιά, 44 για την κεντροαριστερά, και το Λικούντ του Νετανιάχου στις 30 αντί για 19 έως 21 (Channel 14). Στις 25 Οκτωβρίου ο ίδιος ο Νετανιάχου μίλησε για ενδεχόμενη ισοπαλία «60-60» (Zman Israel).

Οι 14 με 16 έδρες που αλλάζουν την αριθμητική

Οι δύο αραβικές λίστες, η Ραάμ και η Κοινή Λίστα, βρίσκονται στην κάλπη επειδή το Ανώτατο Δικαστήριο ανέτρεψε στις 2 Οκτωβρίου τον αποκλεισμό τους από την ψηφοφορία (BBC). Ο Μανσούρ Άμπας, επικεφαλής της Ραάμ, ζητά θέση στην επόμενη κυβέρνηση (N12). Πρώτη του προτεραιότητα είναι η εγκληματικότητα στις αραβικές κοινότητες. Η Κοινή Λίστα προκρίνει εξωτερική στήριξη: θα ψήφιζε υπέρ της κυβέρνησης χωρίς να μετέχει σε αυτήν, με όρους την ισότητα δικαιωμάτων και την αλλαγή πολιτικής απέναντι στους Παλαιστινίους (BBC).

Απέναντί τους βρίσκονται οι αποκλεισμοί. Ο Γκάντι Άιζενκοτ είναι ο κεντρικός αντίπαλος του Νετανιάχου, και ο Ναφτάλι Μπένετ διεκδικεί επίσης ψήφους της αντιπολίτευσης. Και οι δύο αποκλείουν κάθε κυβέρνηση με τον πρωθυπουργό (Channel 13). Ο Άβιγκντορ Λίμπερμαν δέχεται μόνο σιωνιστικά κόμματα, δηλαδή ούτε αραβικά ούτε υπερορθόδοξα (Maariv). Ο Γιαΐρ Γκολάν, επικεφαλής του κόμματος των Δημοκρατών, υποστηρίζει ανοιχτά συνεργασία με τη Ραάμ (Zman Israel). Ο Άιζενκοτ δεν θέλει αραβικές λίστες μέσα στην κυβέρνηση. Τα ρεπορτάζ διαφωνούν για το αν αποκλείει και την εξωτερική τους στήριξη (Channel 13).

Σε δύο από τις τελευταίες μετρήσεις, η αντιπολίτευση μαζί με τη Ραάμ φτάνει αριθμητικά τις 61 (Ynet). Άνετα θα χωρούσε σε άλλο σχήμα και το Λικούντ χωρίς τον Νετανιάχου, αλλά καμία από τις δύο λύσεις δεν στηρίζεται σε συμφωνία ηγετών. Αφού η ψήφος εμπιστοσύνης δεν απαιτεί 61, η αποχή ή η εξωτερική στήριξη μιας αραβικής λίστας μπορεί να μετρήσει όσο μια υπουργική συμμετοχή. Ακριβώς σε αυτό το σημείο η θέση του Άιζενκοτ μένει θολή.

Τι παραλαμβάνει όποιος κερδίσει

Η εταιρεία δημοσκοπήσεων Καντάρ βρήκε ότι το 26% των ψηφοφόρων βάζει πρώτη την ασφάλεια και τον πόλεμο, και το 23% το κόστος ζωής (Israel Hayom).

Στη Γάζα, ο Νετανιάχου ζητά να συνεχιστεί η στρατιωτική πίεση ως την ήττα της Χαμάς (NBC). Ο Άιζενκοτ έχει υποστηρίξει μακρά εκεχειρία και απομάκρυνση της Χαμάς από την εξουσία μέσα σε 18 μήνες, χωρίς άμεση ισραηλινή αποχώρηση (Al Jazeera). Ο Μπεζαλέλ Σμότριτς και ο Ιταμάρ Μπεν-Γκβίρ, σύμμαχοι του Νετανιάχου στην απερχόμενη κυβέρνηση, πιέζουν για επέκταση του ισραηλινού ελέγχου (NBC). Η νέα κυβέρνηση θα αλλάξει τη διαπραγματευτική εντολή, όμως μια βιώσιμη συμφωνία χρειάζεται ανταπόκριση και από τη Χαμάς και τους μεσολαβητές.

Στη Δυτική Όχθη, ο Άιζενκοτ και ο Μπένετ απορρίπτουν και παλαιστινιακό κράτος και εκκένωση υφιστάμενων οικισμών. Από τους συμμάχους του Νετανιάχου διαφέρουν στην εποπτεία και στη βία των εποίκων (Ynetnews). Μετά την επίθεση της 23ης Οκτωβρίου κοντά στη Χεβρώνα, ο Νετανιάχου ανακοίνωσε προετοιμασία αποκλεισμού και ευρύτερης επιχείρησης (Maariv). Η επόμενη κυβέρνηση θα κρίνει πόσο θα επεκταθεί αυτή η επιχείρηση. Θα κρίνει και αν θα επιστρέψουν οι εκτοπισμένοι, όπως ορίζει η Τέταρτη Σύμβαση της Γενεύης, που επιτρέπει μόνο προσωρινή εκκένωση (ICRC). Ο Νετανιάχου καλεί ήδη τις τράπεζες να προετοιμαστούν για διεθνείς κυρώσεις (To Brief).

Η πιο βαριά απόφαση όμως δεν αφορά τη γεωγραφία. Για την κρατική εξεταστική επιτροπή για την 7η Οκτωβρίου, η κυβέρνηση αποφασίζει αν θα συσταθεί και ορίζει την εντολή της, ενώ τα μέλη τα διορίζει ο πρόεδρος του Ανώτατου Δικαστηρίου (Ινστιτούτο Δημοκρατίας). Για το 62% των ψηφοφόρων, η 7η Οκτωβρίου θα βαρύνει κεντρικά στην επιλογή κόμματος (Times of Israel). Η αυριανή ψήφος δεν θα αποδώσει ευθύνες για εκείνη την ημέρα. Θα ορίσει ποιοι, με 61 έδρες ή και λιγότερες, θα αποφασίσουν αν οι ευθύνες θα ερευνηθούν ποτέ.