Καύσιμα στα 2 ευρώ: το ντίζελ πέρασε τη βενζίνη

Στις 20 Αυγούστου η αμόλυβδη 95 έφτασε κατά μέσο όρο τα 2,011 ευρώ το λίτρο και το ντίζελ κίνησης τα 2,012 ευρώ, με το ντίζελ να περνά για πρώτη φορά, οριακά, μπροστά από τη βενζίνη σε πανελλαδικό μέσο όρο (Newsit, Zougla). Ότι η αμόλυβδη πέρασε τα δύο ευρώ σε δεκάδες νομούς το είδαμε ήδη (To Brief). Το ουσιαστικό ερώτημα τώρα είναι πόση από τη στήριξη που εξήγγειλε η κυβέρνηση έφτασε πραγματικά στην αντλία, με το παράθυρο των μέτρων να κλείνει στις 31 Αυγούστου.

Η διαδρομή των λεπτών

Η κυβέρνηση έστησε δύο παρεμβάσεις. Την πρώτη ανακοίνωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στις 10 Ιουλίου και την εξειδίκευσε ο Κωστής Χατζηδάκης: τα διυλιστήρια HELLENiQ Energy και Motor Oil θα έβαζαν από 20 εκατομμύρια ευρώ το καθένα για μείωση 10 λεπτών στη βενζίνη και 5 λεπτών στο ντίζελ (CNN Greece). Τη δεύτερη, τον Αύγουστο, την έβαλε κρατική επιδότηση στο ντίζελ, που πολιτικά παρουσιάστηκε ως άλλα 10 λεπτά, άρα 15 λεπτά συνολικά (Naftemporiki). Νομικά το ποσό είναι 0,08 ευρώ ανά λίτρο προ ΦΠΑ, δηλαδή περίπου 10 λεπτά στην τελική τιμή, και οι αποδέκτες δεν είναι οι οδηγοί αλλά τα διυλιστήρια και οι εισαγωγείς, που περνούν την έκπτωση στα τιμολόγια προς τις εταιρείες εμπορίας (Neos Agon, e-nomothesia).

Καμία από τις δύο παρεμβάσεις δεν πιστώνεται απευθείας στον οδηγό. Μπαίνουν πάνω στην αλυσίδα, στη διυλιστηριακή και χονδρική τιμή, και μετά «ταξιδεύουν» προς την αντλία. Πόσο έφτασε; Από την 1η έως τις 17 Αυγούστου, ενώ ίσχυαν όλα τα μέτρα, η μέση αμόλυβδη υποχώρησε μόλις κατά 2 λεπτά και το ντίζελ κατά 7,2 λεπτά (OT). Δηλαδή στην πράξη φάνηκαν περίπου 2 λεπτά από τα ονομαστικά 10 στη βενζίνη και 7,2 από τα ονομαστικά 15 στο ντίζελ.

Γιατί το ντίζελ έτρεξε πιο γρήγορα

Η στήριξη δόθηκε. Η διεθνής πίεση στο ίδιο το ντίζελ αποδείχτηκε απλώς ισχυρότερη. Το Brent έμεινε γύρω στα 92 δολάρια το βαρέλι, αλλά αυτό που εκτοξεύτηκε ήταν το περιθώριο διύλισης, δηλαδή η διαφορά ανάμεσα στην τιμή του αργού και στην τιμή του έτοιμου καυσίμου (IEA). Στις 18 Αυγούστου το ευρωπαϊκό ντίζελ διαπραγματευόταν με premium γύρω στα 76 δολάρια πάνω από το Brent, ιστορικό υψηλό, καθώς διαταραχές από τη Μέση Ανατολή και ρωσικές μονάδες διύλισης στένεψαν την προσφορά έτοιμου καυσίμου (Investing/Reuters).

Για να ζυγιστεί το νούμερο: η Barclays εκτιμούσε τα ευρωπαϊκά περιθώρια διύλισης του ντίζελ σε 5 έως 6 φορές τα κανονικά επίπεδα (Investing/Barclays). Την ίδια ώρα τα περιθώρια της βενζίνης ήταν κι αυτά πάνω από τον μέσο όρο, αλλά αρκετά χαμηλότερα, γι' αυτό και η αμόλυβδη ανέβηκε πιο ήπια.

Πάνω σε όλα αυτά κάθεται το σταθερό φορολογικό πάτωμα. Στην αμόλυβδη των μέσων Αυγούστου, φόροι, τέλη και λοιπές επιβαρύνσεις έφταναν τα περίπου 1,10 ευρώ ανά λίτρο, πάνω από το μισό της τελικής τιμής (fuelprices.gr). Όπως εξηγεί η ίδια η ΕΚΤ, οι λιανικές τιμές περνούν γρήγορα και σχεδόν πλήρως τα σοκ του αργού και των περιθωρίων διύλισης, ενώ οι σταθεροί φόροι απλώς αμβλύνουν το ποσοστό της μεταβολής, δεν την ακυρώνουν (ECB). Έτσι, όταν από κάτω πιέζουν ο σταθερός ΕΦΚ των 70 λεπτών το λίτρο, ο ΦΠΑ 24% και το ακριβό διεθνές προϊόν, μια οριζόντια έκπτωση λίγων λεπτών δύσκολα φαίνεται στο ταμπλό.

Ποιος πληρώνει τη διαφορά

Ο εθνικός μέσος όρος κρύβει τη γεωγραφία. Στις Κυκλάδες η μέση αμόλυβδη έφτασε τα 2,262 ευρώ και το ντίζελ τα 2,247, περίπου 25 και 23 λεπτά πάνω από τη χώρα, ενώ σε απομακρυσμένα πρατήρια η τιμή άγγιζε ή ξεπερνούσε τα 2,40 ευρώ (Zougla, ERT). Επειδή η έκπτωση δίνει το ίδιο ποσό ανά λίτρο στην Αθήνα και στη Σαντορίνη, το νησιωτικό premium μένει σχεδόν ανέπαφο.

Ένα γέμισμα 50 λίτρων κοστίζει πλέον περίπου 100 ευρώ στον μέσο όρο και πάνω από 112 στις Κυκλάδες (Ethnos). Για μεταφορέα που καίει 1.000 λίτρα ντίζελ τον μήνα, τα ονομαστικά 15 λεπτά θα σήμαιναν 150 ευρώ ανάσα. Στην πράξη όμως φάνηκαν 7,2 λεπτά, δηλαδή περίπου 72 ευρώ τον μήνα, και η υπόλοιπη ανάσα χάθηκε πριν την αντλία. Το βάρος είναι έτσι κι αλλιώς στραβά μοιρασμένο: το ΔΝΤ εκτιμά ότι από κάθε 100 ευρώ οριζόντιας επιδότησης καυσίμων το πλουσιότερο 20% καρπώνεται 34 ευρώ και το φτωχότερο μόλις 9 (EUnews).

Την 1η Σεπτεμβρίου, όταν λήξει η κρατική επιδότηση και μαζί της οι εταιρικές εκπτώσεις με τον ίδιο ορίζοντα, το βάρος πέφτει στους ίδιους που το σηκώνουν ήδη: τον οδηγό χωρίς εναλλακτική, τον μεταφορέα που ζει από το ντίζελ, τον νησιώτη που πληρώνει 2,26 ευρώ το λίτρο. Μόνο που τότε θα λείπει και ό,τι λίγο από τη στήριξη έφτανε ως το ταμπλό.