Το πακέτο της ΔΕΘ: μόνιμο, εφάπαξ ή ήδη θεσπισμένο

Απόψε στις 20:00 ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανεβαίνει στο βήμα της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης για να ανακοινώσει το ετήσιο οικονομικό πακέτο της κυβέρνησης, με μέτρα που αγγίζουν άμεσα φόρους, κατώτατο μισθό, συντάξεις και επιδόματα (primeminister.gr). Η φετινή ΔΕΘ έχει ήδη γίνει μάχη κοστολόγησης μετά το πρόγραμμα που παρουσίασε ο Αλέξης Τσίπρας (To Brief), και τώρα ο λογαριασμός ζυγίζεται για την ίδια την κυβέρνηση. Ώρες όμως πριν από την ομιλία δεν υπάρχει ούτε επίσημο κείμενο ούτε αναλυτικός πίνακας κόστους, μόνο διαρροές με το εκτιμώμενο ύψος να ανεβαίνει μέρα με τη μέρα, από «άνω του 1,7 δισ.» σε 1,8-2 δισ. και, στα πιο πρόσφατα ρεπορτάζ, άνω των 2,5 δισ. ετησίως.

Το ποσό που θα ακουστεί δεν σας λέει σχεδόν τίποτα, γιατί μέσα του χωράνε τρία τελείως διαφορετικά πράγματα: νέα μόνιμα μέτρα που θα βαραίνουν τον προϋπολογισμό κάθε χρόνο, ήδη θεσπισμένες παρεμβάσεις που απλώς τώρα φτάνουν στα εκκαθαριστικά και στα μισθολόγια, και εφάπαξ ενισχύσεις που δίνονται μία φορά και τελειώνουν. Ο πραγματικός λογαριασμός φαίνεται μόνο αν ξεχωρίσεις σε ποια στήλη ανήκει κάθε εξαγγελία.

Πάρτε τα βασικά που συγκλίνουν στα δημοσιεύματα. Ο κατώτατος μισθός κινείται προς τα 1.000 ευρώ μεικτά, από την 1η Απριλίου 2027 (Reader, tovima.gr). Ορισμένα ρεπορτάζ αφήνουν ανοιχτό ένα λίγο χαμηλότερο νούμερο, γύρω στα 970. Πρόκειται δηλαδή για στόχο του μεθεπόμενου έτους, όχι για κάτι που μπαίνει αύριο στην τσέπη.

Δύο ακόμη παροχές δείχνουν γιατί μετρά η στήλη. Ένα επίδομα στους δημοσίους υπαλλήλους εμφανίζεται άλλοτε ως 400 και άλλοτε ως 500 ευρώ (TheTOC), και μια ετήσια ενίσχυση στους συνταξιούχους κυμαίνεται γύρω στα 400 με 450 ευρώ (Real). Κρίσιμο είναι αν πρόκειται για μόνιμη προσθήκη στον μισθό και τη σύνταξη ή για εφάπαξ επίδομα που δίνεται τον Νοέμβριο και σβήνει.

Και κάθε μέτρο αλλάζει βάρος ανάλογα με τη στήλη του. Το «Σπίτι Μου 3», το νέο πρόγραμμα στεγαστικών δανείων για νέα ζευγάρια, είναι δεξαμενή δανείων και όχι έξοδο του κράτους (Newsit): στον προϋπολογισμό μετρά μόνο η επιδότηση του επιτοκίου, ένα κλάσμα των δισεκατομμυρίων που θα ακουστούν ως «πρόγραμμα».

Αλλού, η ελάφρυνση δεν φτάνει σε όλους το ίδιο. Οι ελεύθεροι επαγγελματίες κερδίζουν κυρίως αν πέσει το τεκμαρτό εισόδημα ή η προκαταβολή φόρου, κάτι που βοηθά όσους έχουν φορολογική επιβάρυνση, όχι όσους έχουν πολύ χαμηλό ή μηδενικό εισόδημα. Και οι συνταξιούχοι ωφελούνται άνισα: όσοι έχουν «προσωπική διαφορά», δηλαδή παλιά σύνταξη υψηλότερη από τη νέα υπολογισμένη, βλέπουν συχνά τις αυξήσεις να συμψηφίζονται αντί να τις εισπράττουν (Parapolitika).

Το πραγματικό ταβάνι δεν είναι το πλεόνασμα

Η κυβέρνηση επικαλείται ισχυρό μαξιλάρι, και έχει επιχείρημα: στο επτάμηνο Ιανουαρίου-Ιουλίου το πρωτογενές πλεόνασμα (έσοδα μείον δαπάνες, χωρίς τους τόκους του χρέους) έφτασε τα 5,7 δισ. ευρώ, σχεδόν 1,3 δισ. πάνω από τον στόχο, αν και το ίδιο το υπουργείο έχει παραδεχθεί ότι, χωρίς πρόωρα και έκτακτα έσοδα όπως σύμβαση παραχώρησης ή κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης, η υπέρβαση συρρικνώνεται δραστικά (ΥΠΟΙΚ · ΥΠΟΙΚ).

Ο πραγματικός περιορισμός είναι αλλού. Ο ευρωπαϊκός κανόνας καθαρών δαπανών, που ισχύει από το 2024, δεν κοιτά αν φέτος υπάρχει πλεόνασμα, αλλά πόσο αυξάνεται η υποκείμενη δημόσια δαπάνη σε βάθος χρόνου (Κανονισμός ΕΕ 2024/1263, Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο). Οι εφάπαξ ενισχύσεις δεν προσμετρώνται, αλλά οι μόνιμες φοροελαφρύνσεις μετρούν, γιατί μειώνουν διαρκώς τα έσοδα. Και το ελληνικό ταβάνι στενεύει: η επίσημη πορεία καθαρών δαπανών πέφτει από 3,6% το 2026 σε 3,1% το 2027 και 3,0% το 2028 (EUR-Lex).

Γι' αυτό η κόντρα για τα νούμερα έχει ανάψει. Την κυβερνητική κοστολόγηση των περίπου 13 δισ. για το πρόγραμμα Τσίπρα, η πλευρά του την αντικρούει λέγοντας ότι το Μαξίμου συγχέει το ετήσιο με το σωρευτικό κόστος (topontiki.gr). Η σωστή ερώτηση για κάθε πλευρά δεν είναι ποιος τάζει περισσότερα, αλλά ποιος δείχνει πλήρες ετήσιο κόστος και πηγή εσόδων.

Το ημερολόγιο δίνει την τελευταία ένδειξη: ενισχύσεις από τον Νοέμβριο 2026, φορολογικές αλλαγές από τον Ιανουάριο 2027, νέος κατώτατος μισθός από τον Απρίλιο 2027 (Real). Όσα μπαίνουν το 2027 πληρώνονται μέσα στην επόμενη, πιο σφιχτή πορεία καθαρών δαπανών. Το νούμερο εντυπωσιάζει· η στήλη στην οποία ανήκει είναι που κρίνει.