Πλήγμα και φωτιά σε δεξαμενόπλοιο ανοιχτά της Σαουδικής Αραβίας

Φωτιά στο κύριο κατάστρωμα, 63 ναυτικά μίλια δυτικά του Γιανμπού, πλήρωμα ασφαλές και καμία αναφορά για ρύπανση: αυτό κατέγραψε σήμερα το UKMTO για δεξαμενόπλοιο που χτυπήθηκε από «άγνωστο βλήμα» ανοιχτά της Σαουδικής Αραβίας (Reuters, Gulf News). Το UKMTO είναι το βρετανικό κέντρο 24ωρης αναφοράς που συγκεντρώνει τα περιστατικά στη ναυτιλία και συστήνει προσοχή στα πλοία. Το σημείο έχει βαρύτητα: το Γιανμπού είναι το λιμάνι απ' όπου η Σαουδική Αραβία στέλνει το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου που θέλει να κρατήσει μακριά από το Στενό του Ορμούζ. Ένα πλήγμα εκεί δεν αφορά μόνο ένα πλοίο, αφορά την ίδια την «έξοδο διαφυγής» των σαουδαραβικών εξαγωγών.

Πέρα από αυτή τη στενή βάση, τα υπόλοιπα μένουν ανοιχτά. Η UKMTO δεν έδωσε όνομα, σημαία, ιδιοκτήτη ή φορτίο, και το πλοίο είναι γνωστό μόνο ως δεξαμενόπλοιο (AzerNews). Δύο εταιρείες ναυτιλιακής ασφάλειας πρόσθεσαν λεπτομέρειες που η UKMTO δεν υιοθέτησε: η Vanguard Tech μίλησε για σαουδαραβική σημαία και για πύραυλο, η Ambrey για σήμα κινδύνου (Seatrade Maritime).

Υπάρχει ισχυρισμός ανάληψης ευθύνης, χωρίς ανεξάρτητη επιβεβαίωση. Αραβικά μέσα μετέδωσαν ότι ο εκπρόσωπος των Χούθι Γιαχία Σαρέα είπε πως οι δυνάμεις τους χτύπησαν σαουδαραβικό δεξαμενόπλοιο, το «Amzan», με βαλλιστικό πύραυλο, στο πλαίσιο του ναυτικού αποκλεισμού που κήρυξαν κατά της Σαουδικής Αραβίας στις 20 Ιουλίου (Al Jazeera, Shafaq). Ο ισχυρισμός ταιριάζει με το πρόσφατο μοτίβο τους, καθώς οι Χούθι πέρασαν από τα «ισραηλινά συνδεδεμένα» πλοία στα σαουδαραβικά (FDD). Όμως το ταίριασμα δεν είναι απόδειξη: η ταυτότητα και η σαουδαραβική σύνδεση του πλοίου δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.

Το περιστατικό εντάσσεται σε μια κλιμάκωση που τρέχει από τον Ιούλιο. Στις αρχές Αυγούστου οι Χούθι χτύπησαν το λιμάνι της Μόκα, στην Υεμένη, και ανακοίνωσαν πλήγμα με μη επανδρωμένο αεροσκάφος (drone) σε εγκατάσταση της Aramco (To Brief), λίγες μέρες αφότου εμπορικό πλοίο δέχτηκε θανατηφόρα επίθεση στο στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, τη νότια είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας. Ως τώρα τα περιστατικά συγκεντρώνονταν σε εκείνο το νότιο πέρασμα. Το σημερινό βλήμα έφτασε πολύ βορειότερα, στην προσέγγιση του Γιανμπού, εκεί όπου οι αφίξεις δεξαμενόπλοιων είχαν ήδη πέσει πάνω από 35% (Lloyd's List).

Γιατί μετράει το Γιανμπού

Από την άνοιξη, όταν διαταράχθηκε η ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ, η Σαουδική Αραβία έστρεψε το πετρέλαιό της στον αγωγό Petroline, που διασχίζει τη χώρα από τα ανατολικά κοιτάσματα στη δυτική ακτή και στο Γιανμπού. Είναι, κατά τη Διεθνή Υπηρεσία Ενέργειας (IEA), η μόνη μεγάλη σαουδαραβική διαδρομή εκτός Κόλπου, με δυναμικότητα που η Aramco ανέβασε στα 7 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα (IEA, CNBC). Οι φορτώσεις από το Γιανμπού εκτινάχθηκαν τότε κοντά στα 4,5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, από λιγότερο από ένα εκατομμύριο πριν την κρίση (World Oil). Έτσι το λιμάνι έγινε ο κύριος «λαιμός» της σαουδαραβικής παράκαμψης, και κάθε αύξηση του ρίσκου γύρω του συμπιέζει την πραγματική εξαγωγική ικανότητα, ακόμη κι αν ο αγωγός αντλεί κανονικά (AGBI).

Η Αθήνα έχει δύο πραγματικά σημεία έκθεσης στη ζώνη. Το πρώτο είναι η ευρωπαϊκή επιχείρηση προστασίας της ναυσιπλοΐας ASPIDES, που τρέχει υπό ελληνική διοίκηση (EEAS). Το δεύτερο είναι μια πυροβολαρχία με το αντιαεροπορικό και αντιπυραυλικό σύστημα Patriot, της ΕΛΔΥΣΑ (της ελληνικής δύναμης στη Σαουδική Αραβία), που έχει ήδη αναχαιτίσει πυραύλους με στόχο διυλιστήρια στην περιοχή του Γιανμπού (To Brief). Άμεση ελληνική εμπλοκή στο σημερινό συμβάν, όμως, δεν υπάρχει: δεν τεκμηριώθηκε ελληνική ιδιοκτησία ή διαχείριση του πληγέντος πλοίου, ούτε ένδειξη ότι το πλήγμα ενεργοποίησε την ελληνική μονάδα.

Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει δημόσια σαουδαραβική ανακοίνωση για κλείσιμο λιμανιού, ζημιά σε εγκαταστάσεις της Aramco ή διακοπή εξαγωγών, ούτε μετρήσιμη νέα άνοδος ναύλων και ασφαλίστρων που να αποδίδεται σε αυτό το περιστατικό (Capital). Πέφτει, όμως, πάνω σε μια ήδη ακριβή βάση. Στις αρχές Αυγούστου η επιτροπή πολεμικών κινδύνων των ασφαλιστών (Joint War Committee) είχε επεκτείνει τη ζώνη πολεμικού κινδύνου περίπου 800 χιλιόμετρα βορειότερα, ώστε να καλύπτει και τα λιμάνια Τζέντα και Γιανμπού (Lloyd's List Intelligence). Τα ασφάλιστρα στο νότιο Ερυθρά είχαν ανέβει από περίπου 0,3% σε πάνω από 1% της αξίας του πλοίου, φτάνοντας το 3% για σαουδαραβικά δρομολόγια (SeaNews).

Το μήνυμα του σημερινού πλήγματος δεν είναι ότι σταμάτησε το σαουδαραβικό πετρέλαιο. Είναι ότι με ένα βλήμα, χωρίς καν επιβεβαιωμένο δράστη, κάποιος μπορεί να βάλει φωτιά ακριβώς εκεί όπου το Ριάντ πήγε το πετρέλαιό του για να ξεφύγει από το Ορμούζ. Η ίδια η παράκαμψη έχει πλέον τον δικό της κίνδυνο.