Χούθι χτύπησαν λιμάνι της Υεμένης· πλοία στις φλόγες

Στις 9 Αυγούστου, πύραυλοι και drones έπληξαν το λιμάνι της Μόκα, στη δυτική ακτή της Υεμένης, αφήνοντας πίσω νεκρούς και καμένα εμπορικά πλοία. Για τους Χούθι, που εξαπέλυσαν την επίθεση, ήταν «συμμετρικά αντίποινα». Για τη Σαουδική Αραβία και τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης, ήταν χτύπημα σε πολιτικό λιμάνι που μένει ανοιχτό στο εμπόριο. Οι δύο περιγραφές του ίδιου κύκλου βίας δεν συμβιβάζονται. Και το γεγονός αφορά και την Ελλάδα: η Μόκα βρίσκεται πάνω στο Μπαμπ αλ-Μαντέμπ, το στενό όπου η χώρα διοικεί την ευρωπαϊκή επιχείρηση προστασίας της ναυσιπλοΐας Ασπίδες. Ο ΟΗΕ προειδοποίησε ήδη ότι η Υεμένη πλησιάζει σε γενικευμένο πόλεμο (To Brief).

Η αλυσίδα των αντιποίνων έχει επαληθευμένη αρχή. Στις 13 Ιουλίου χτυπήθηκε ο διάδρομος του αεροδρομίου της Σαναά για να αποτραπεί μη εξουσιοδοτημένη ιρανική πτήση. Οι Χούθι απάντησαν αμέσως με πυραύλους κατά του σαουδαραβικού αεροδρομίου Άμπχα, επίθεση που το AP καταγράφει ρητά ως αντίποινα (AP). Στις 20 Ιουλίου ανακοίνωσαν ναυτικό εμπάργκο σε σαουδαραβικά πλοία (AP). Από εκεί και πέρα, όμως, η σύνδεση με τη Μόκα στηρίζεται στα λόγια των ίδιων των Χούθι, όχι σε ανεξάρτητη απόδειξη κινήτρου.

Ο απολογισμός κρύβει τουλάχιστον πέντε χωριστά επεισόδια από τις 7 έως τις 15 Αυγούστου. Στις 7 Αυγούστου, η κυβέρνηση ανέφερε αποτυχημένη απόπειρα με παγιδευμένο σκάφος κατά δεξαμενόπλοιου, χωρίς θύματα (Saba). Στις 9 Αυγούστου ήρθε το βαρύ πλήγμα στο λιμάνι, με απολογισμό που ιατρικές και στρατιωτικές πηγές ανέβασαν έως τους 11 νεκρούς και 32 τραυματίες (The New Arab, ABC/AP). Σύμφωνα με τις κυβερνητικές δυνάμεις, δεύτερο κύμα λίγες ώρες μετά άφησε επτά ακόμη νεκρούς, χωρίς ισχυρή ανεξάρτητη επιβεβαίωση (Al Jazeera).

Το κόστος πέρασε γρήγορα στα πλοία. Στις 11 Αυγούστου, το φορτηγό Tihamah χτυπήθηκε ανοιχτά της Μόκα και πήρε φωτιά. Σκοτώθηκαν τέσσερα μέλη του πληρώματος και άλλα δύο της ομάδας διάσωσης (BBC). Για το νεότερο πλήγμα στις 14 με 15 Αυγούστου οι εκδοχές συγκρούονται. Μία μιλά για δύο πλοία στις φλόγες και οκτώ νεκρούς (Times of Israel). Άλλη κυβερνητική εκδοχή δίνει έναν νεκρό της ασφάλειας, δύο αγνοούμενους ναυτικούς και τέσσερις αμάχους σε κατοικημένες περιοχές (The New Arab).

Οι δύο πλευρές ονομάζουν τα πράγματα διαφορετικά, με ονόματα. Ο στρατιωτικός εκπρόσωπος των Χούθι, Γιαχία Σαρί, είπε ότι στόχευσαν «σαουδαραβικές συγκεντρώσεις» και αποθήκες όπλων, όχι πολιτικό λιμάνι. Ο ηγέτης Αμπντούλ-Μαλίκ αλ-Χούθι συνόψισε το δόγμα σε «αεροδρόμια για αεροδρόμια, λιμάνια για λιμάνια, αποκλεισμό για αποκλεισμό». Από την άλλη πλευρά, ο σαουδαραβικός εκπρόσωπος Τούρκι αλ-Μάλικι επιμένει ότι τα πλήγματα του συνασπισμού αφορούν «νόμιμους στρατιωτικούς στόχους» και ότι τα υεμενικά λιμάνια μένουν ανοιχτά (CNBC). Καμία εκδοχή για τους ακριβείς στόχους δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.

Η ίδια ασάφεια καλύπτει το σκέλος της Aramco, της κρατικής πετρελαϊκής της Σαουδικής Αραβίας. Οι Χούθι διεκδίκησαν τρία πλήγματα με drones, στο διυλιστήριο του Jizan, στη νοτιοδυτική Σαουδική Αραβία κοντά στα σύνορα με την Υεμένη, και στη Najran. Το μόνο που παραδέχθηκε το Ριάντ είναι μία φωτιά που σβήστηκε χωρίς τραυματισμούς και χωρίς να αποδοθεί αιτία (Saudi Gazette). Η φειδώ είναι πιθανόν υπολογισμένη: μια παραδοχή επιτυχούς χτυπήματος θα πιστοποιούσε χουθική αποτρεπτική ικανότητα. Το Jizan, πάντως, είναι περιφερειακό διυλιστήριο 400.000 βαρελιών ημερησίως, όχι κεντρικός κόμβος εξαγωγών, και ήταν ήδη εκτός λειτουργίας από προηγούμενη επίθεση (The Business Times).

Για την Ελλάδα, ο δίαυλος είναι επιχειρησιακός. Η χώρα διοικεί την Ασπίδες και διατηρεί αντιαεροπορική συστοιχία Patriot στη Σαουδική Αραβία. Νέα εμπλοκή δεν καταγράφηκε. Όμως η αποστολή δέχεται ήδη πίεση: ο διοικητής της έχει υποστηρίξει τη διέλευση πάνω από 2.240 εμπορικών πλοίων και τη στενή προστασία άνω των 690, με τις αιτήσεις να αυξάνονται χωρίς τα διαθέσιμα μέσα να ακολουθούν (TWZ).

Ο ειδικός απεσταλμένος του ΟΗΕ Χανς Γκρούντμπεργκ το είπε καθαρά: η Υεμένη είναι πιο κοντά σε μεγάλης κλίμακας πόλεμο από κάθε στιγμή μετά την εκεχειρία του Απριλίου 2022, το πάγωμα των όπλων που έφερε την πιο μακρά ανάπαυλα του πολέμου (OSESGY). Εκείνη η εκεχειρία δεν έλυσε τίποτα από τα βαθιά ζητήματα εξουσίας και εσόδων. Απλώς πάγωσε τα όπλα. Στη Μόκα, τα όπλα ξεπάγωσαν, και το μέτρο του τι διακυβεύεται είναι απλό: οι διελεύσεις από το Μπαμπ αλ-Μαντέμπ έπεσαν από περίπου 50 σε 32 πλοία την ημέρα (Reuters).