Χεβρώνα: πέντε λεπτά να φύγουν, άγνωστο πότε γυρίζουν

Σε βίντεο του CNN, ένας Ισραηλινός στρατιώτης δίνει σε κατοίκους της Χεβρώνας πέντε λεπτά για να φύγουν από τα σπίτια τους (CNN). Τρεις ημέρες αργότερα, ο δήμος μετρούσε πάνω από 3.000 εκτοπισμένους, και καμία αρχή δεν έχει πει πότε θα επιστρέψουν. Το ερώτημα είναι αν η Χεβρώνα γίνεται επανάληψη του βορρά της Δυτικής Όχθης, όπου ο εκτοπισμός του 2025 κρατά ακόμη.

Από την επίθεση στις πόρτες

Στις 23 Οκτωβρίου δύο ένοπλοι χτύπησαν ισραηλινό σημείο ελέγχου κοντά στη Χεβρώνα. Σκοτώθηκαν δύο στρατιώτες και οι δύο δράστες (CNN). Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου απάντησε διατάσσοντας αποκλεισμό και ευρεία επιχείρηση (To Brief).

Τη νύχτα προς τις 24 Οκτωβρίου άρχισαν οι εκκενώσεις, κυρίως στις συνοικίες Αΐν Ντέιρ Μπάχα και αλ-Τζιλντά. Ο στρατός λέει ότι ψάχνει όπλα και υπόπτους και ότι οι κάτοικοι βγαίνουν από τρία ελεγχόμενα σημεία εξόδου (WAFA, 25/10).

Ο ισραηλινός στρατός χαρακτηρίζει την αποχώρηση των αμάχων οικειοθελή. Κάτοικοι μιλούν για διαταγές εκκένωσης και για σπίτια που κατέλαβαν στρατιώτες (Guardian, 26/10). Ο Χάιθαμ Σάουαρ λέει ότι οι 23 ένοικοι της πολυκατοικίας του είχαν λιγότερο από μία ώρα και ότι στρατιώτες έμειναν στα διαμερίσματά τους δύο νύχτες (Al-Araby). Η μαρτυρία είναι επώνυμη, αλλά δεν έχει επαληθευτεί ανεξάρτητα. Μια προθεσμία πέντε λεπτών δύσκολα συμβιβάζεται με τη λέξη «οικειοθελής».

Πόσοι, και πού κοιμούνται

Οι αριθμοί ανεβαίνουν όσο συνεχίζεται η επιχείρηση. Στις 24 Οκτωβρίου ο δήμος υπολόγιζε περίπου 1.500 ανθρώπους, και ως τις δέκα το βράδυ η ομάδα κρίσεων είχε καταγράψει 2.162 (Al-Araby, 25/10). Στις 26 Οκτωβρίου η εκπρόσωπος του δήμου Όλα αλ-Κουάσμι ανέφερε 3.171 ανθρώπους σε 488 οικογένειες (Euronews). Νεότερη καταμέτρηση της επιτροπής αρωγής φτάνει τους περίπου 3.971 σε 619 οικογένειες (WAFA, 26/10). Καμία από τις δύο πηγές δεν έχει δημοσιεύσει πλήρως τη μέθοδο ή την ώρα αποκοπής της, οπότε η διαφορά δείχνει πιθανότατα μια επιχείρηση που απλώνεται και όχι αντίφαση.

Πιο σημαντικό από το σύνολο είναι το πού βρίσκονται αυτοί οι άνθρωποι. Κατά την επιτροπή, 283 οικογένειες φιλοξενούνται από συγγενείς, 23 νοίκιασαν σπίτι και 47 μένουν σε άλλους χώρους. Για 266 οικογένειες η επιτροπή γράφει ότι «δεν κατάφεραν να εξασφαλίσουν ασφαλές μέρος διαμονής» (Altaj). Είναι πάνω από τέσσερις στις δέκα από τις 619 οικογένειες που καταμέτρησε η επιτροπή, και το πού κοιμούνται δεν έχει δημοσιοποιηθεί. Ο δήμος άνοιξε χώρους υποδοχής, και ρεπορτάζ καταγράφει ελλείψεις σε στέγη και φάρμακα (Jerusalem Post).

Το πότε θα γυρίσουν, όμως, δεν το κρίνουν οι ανάγκες τους. Κρίνεται σε μια διαφωνία μέσα στην ίδια την ισραηλινή ηγεσία.

Ο στρατός ήθελε να σταματήσει

Σύμφωνα με ισραηλινά ρεπορτάζ, ο αρχηγός του στρατού Εγιάλ Ζαμίρ εισηγήθηκε να λήξει η επιχείρηση ή να επιτραπεί η επιστροφή των κατοίκων. Ο Νετανιάχου και ο υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς ζήτησαν να συνεχιστεί (Times of Israel, Ynet). Πρακτικό της σύσκεψης δεν έχει δημοσιευθεί.

Κατά στρατιωτικές πηγές, οι έρευνες κάλυψαν πάνω από 500 κτίρια και εντόπισαν δύο όπλα. Ο Κατς συνδέει την επιστροφή με την εξάρθρωση της «υποδομής της Χαμάς» (Walla), χωρίς να ορίζει μετρήσιμο κριτήριο ή ημερομηνία.

Η διαφωνία αυτή έχει νομικό βάρος. Το άρθρο 49 της Τέταρτης Σύμβασης της Γενεύης, όπως το δημοσιεύει η Διεθνής Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού, επιτρέπει προσωρινή εκκένωση κατεχόμενου εδάφους για επιτακτικούς στρατιωτικούς λόγους. Απαιτεί όμως στέγη για τους εκτοπισμένους και επιστροφή μόλις οι λόγοι πάψουν να ισχύουν (Διεθνής Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού). Η θανατηφόρα επίθεση δίνει στο Ισραήλ ένα πραγματικό επιχείρημα ασφάλειας. Όταν όμως ο ίδιος ο αρχηγός του στρατού κρίνει ότι η επιχείρηση μπορεί να τελειώσει, η επίκληση της στρατιωτικής αναγκαιότητας αδυνατίζει, και τα στοιχεία δείχνουν ότι η παράταση είναι πολιτική απόφαση. Τα δημόσια στοιχεία πάντως δεν αρκούν για δικαστική κρίση για κάθε εκκένωση χωριστά.

Το προηγούμενο του βορρά

Στους καταυλισμούς Τζενίν, Τουλκαρέμ και Νουρ Σαμς, οι εκκενώσεις του 2025 ακολουθήθηκαν από μόνιμη στρατιωτική παρουσία και εκτεταμένες καταστροφές. Τον Ιούλιο του 2026 περισσότεροι από 33.000 άνθρωποι παρέμεναν εκτοπισμένοι, σύμφωνα με το Γραφείο Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων του ΟΗΕ (OCHA). Το Ανώτατο Δικαστήριο του Ισραήλ δεν διέταξε επιστροφή. Ζήτησε από το κράτος να παρουσιάσει ως τις 23 Νοεμβρίου χρονοδιάγραμμα ενεργειών που θα την καθιστούσαν δυνατή (Jerusalem Post). Η Χεβρώνα βρίσκεται μόλις λίγες ημέρες μέσα στη δική της επιχείρηση, και δεν έχει τεκμηριωθεί εκεί αντίστοιχη μακροχρόνια εντολή παραμονής.

Γραπτή εντολή με ημερομηνία, κριτήρια ή διαδικασία επιστροφής για τους κατοίκους της Χεβρώνας δεν έχει δημοσιοποιηθεί. Το μόνο κριτήριο που έχει ακουστεί είναι η «εξάρθρωση της Χαμάς» του Κατς, το ίδιο ανοιχτό κριτήριο που στον βορρά άφησε δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους εκτός σπιτιού για πάνω από έναν χρόνο. Στη Χεβρώνα η έξοδος μετρήθηκε σε πέντε λεπτά, ενώ για την επιστροφή κανείς δεν έχει δώσει χρόνο.