Η αντλία μένει πάνω από 2 ευρώ τον Σεπτέμβριο

Ένα γέμισμα 50 λίτρων στα τέλη Αυγούστου κόστιζε γύρω στα 102 ευρώ με αμόλυβδη και λίγο λιγότερο με πετρέλαιο κίνησης, και θα κοστίζει περίπου τα ίδια τον Σεπτέμβριο. Στις 31 Αυγούστου η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι παρατείνει για έναν ακόμη μήνα την κρατική επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης (diesel), ενώ η HELLENiQ ENERGY συνεχίζει τη δική της, ξεχωριστή έκπτωση σε βενζίνη και diesel. Το πρακτικό συμπέρασμα για τον οδηγό: παρά τις δύο παρεμβάσεις πάνω στο ίδιο λίτρο, η αντλία παραμένει πάνω από τα 2 ευρώ (To Brief).

Στις 30 Αυγούστου η μέση πανελλαδική τιμή ήταν 2,042 ευρώ το λίτρο στην αμόλυβδη 95 και 2,029 στο πετρέλαιο κίνησης (fuelprices.gr, BusinessDaily). Πάνω σε αυτή την τιμή έχει ήδη «κάτσει» η κρατική επιδότηση. Μέσω του κυβερνητικού εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη, το οικονομικό επιτελείο ανακοίνωσε ότι το μέτρο συνεχίζεται τον Σεπτέμβριο στα 10 λεπτά το λίτρο (8 λεπτά προ ΦΠΑ), με κόστος 30 εκατ. ευρώ για τον μήνα και σωρευτικό κόστος 211 εκατ. από τον Απρίλιο (media.gov.gr).

Πώς λειτουργεί; Η επιδότηση δεν είναι κουπόνι στον οδηγό. Μπαίνει ψηλά στην αλυσίδα, στα τιμολόγια που εκδίδουν διυλιστήρια και εισαγωγείς, και μειώνει τη χονδρική αξία πριν υπολογιστεί ο ΦΠΑ 24%. Γι' αυτό τα 8 λεπτά γίνονται περίπου 10 στην αντλία: πέφτει μαζί και ο φόρος που υπολογίζεται πάνω τους (forin.gr). Και αφορά μόνο το πετρέλαιο κίνησης, όχι τη βενζίνη.

Η έκπτωση της HELLENiQ δεν είναι το ίδιο πράγμα

Εδώ μπαίνει η δεύτερη, εντελώς διαφορετική παρέμβαση. Η HELLENiQ ENERGY παρατείνει έως τις 30 Σεπτεμβρίου μια εμπορική έκπτωση προς τις εταιρείες εμπορίας καυσίμων: 7,95 λεπτά προ ΦΠΑ στην αμόλυβδη 95 και 4,05 λεπτά στο πετρέλαιο κίνησης (Capital.gr). Αρκετοί τίτλοι τη βαφτίζουν «επιδότηση», αλλά δεν είναι κρατικό χρήμα ούτε πληρωμή στον καταναλωτή· είναι έκπτωση που εμφανίζεται ως ξεχωριστή γραμμή στο τιμολόγιο της χονδρικής (CNN Greece).

Και εδώ είναι το κρίσιμο. Μια έκπτωση στη χονδρική δεν είναι προκαθορισμένη τιμή στην αντλία: τον πρατηριούχο κανείς δεν τον υποχρεώνει, γιατί ο προμηθευτής δεν μπορεί να του επιβάλει τελική τιμή (Επιτροπή Ανταγωνισμού). Πόσα από τα 7,95 λεπτά θα φτάσουν στον οδηγό το κρίνουν τα αποθέματα, τα περιθώρια και ο ανταγωνισμός στο κάθε πρατήριο.

Η Επιτροπή Ανταγωνισμού έχει ήδη ανοίξει κανονιστική παρέμβαση στα πετρελαιοειδή, έχοντας εντοπίσει ασυμμετρίες μετακύλισης σε διύλιση, εμπορία και λιανική (Liberal). Σημαίνει το γνωστό μοτίβο: οι αυξήσεις περνούν πιο γρήγορα από τις μειώσεις. Άλλωστε ούτε η έκπτωση είναι καθολική· η Motor Oil στις 26 Αυγούστου δεν είχε ακόμη αποφασίσει αν θα δώσει νέες (ΟΤ).

Ποιος κερδίζει πραγματικά

Σχεδόν εννέα στα δέκα επιβατικά αυτοκίνητα στην Ελλάδα είναι βενζινοκίνητα και μόλις το 9,6% κινείται με πετρέλαιο (GetElectric, Dnews). Κι όμως, η ακριβότερη, κρατικά χρηματοδοτούμενη παρέμβαση πηγαίνει στη μειοψηφία του στόλου: μόνο ο οδηγός του diesel αθροίζει στο ίδιο λίτρο το κρατικό δεκάλεπτο και την εταιρική έκπτωση. Στα τέλη Αυγούστου η συνολική μείωση στο diesel έφτανε τα 15 λεπτά, 10 από το κράτος και 5 από τα διυλιστήρια (TheToc, Ναυτεμπορική). Ο οδηγός βενζίνης παίρνει μόνο την εμπορική έκπτωση, κι αυτή όπου περάσει στην αντλία.

Και η γεωγραφία μένει έξω. Στα τέλη Αυγούστου η αμόλυβδη στις Κυκλάδες έφτανε τα 2,271-2,274 ευρώ το λίτρο, περίπου 23-24 λεπτά πάνω από τον εθνικό μέσο όρο (Ναυτεμπορική). Καμία οριζόντια μείωση δεν σβήνει αυτό το τοπικό premium.

Η πίεση, βεβαίως, έρχεται και από τη διεθνή αγορά. Στα τέλη Αυγούστου το περιθώριο διύλισης στο diesel (το crack spread, η απόσταση ανάμεσα στην τιμή του αργού και του έτοιμου καυσίμου) εκτινάχθηκε κοντά στα 90 δολάρια το βαρέλι, από περίπου 24 πέρυσι (Morningstar), με τη Διεθνή Υπηρεσία Ενέργειας να καταγράφει ρεκόρ περιθωρίων και ιστορικά χαμηλά αποθέματα (IEA).

Όμως η ελληνική τιμή δεν εξηγείται μόνο από τη διεθνή αγορά. Στη βενζίνη οι φόροι φτάνουν το 54,6% της τελικής τιμής, με την Ελλάδα να είναι η 6η ακριβότερη της ΕΕ (fuel-prices.eu, Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Την ίδια την επιδότηση την πληρώνει ο προϋπολογισμός. Κοστίζει περίπου όσο μια ισόποση μείωση του ΕΦΚ, δηλαδή του ειδικού φόρου που μπαίνει σταθερά ανά λίτρο, αλλά το υπουργείο Οικονομικών την προτιμά ακριβώς επειδή αναστρέφεται εύκολα κάθε μήνα (Υπουργείο Οικονομικών).

Το καθαρό δεδομένο μένει στην αντλία: με δύο παρεμβάσεις πάνω στο ίδιο λίτρο, το γέμισμα του Σεπτεμβρίου ξεπερνά και πάλι τα 2 ευρώ. Το κράτος και το διυλιστήριο αφαιρούν λεπτά. Το αν αυτά τα λεπτά φαίνονται στο ρεζερβουάρ δεν το έχει πιστοποιήσει έως σήμερα καμία αρχή.