Πώς ένα AVE έπεσε πάνω σε σταματημένο τρένο

Στις 08:36 χθες το πρωί, με εκτός λειτουργίας το σύστημα που επιτηρεί συνεχώς την πορεία των τρένων, το κέντρο ελέγχου της Adif είπε στον μηχανοδηγό του AVE 2080 της Renfe να συνεχίσει με «κανονική πορεία». Εκείνος ρώτησε αν αυτό σήμαινε κανονική ταχύτητα και πήρε καταφατική απάντηση (Cadena SER). Περίπου 17 λεπτά αργότερα το AVE έπεσε στο πίσω μέρος του Iryo 6076, που στεκόταν ακίνητο κοντά στην Ούρδα του Τολέδο, στη γραμμή υψηλής ταχύτητας Μαδρίτης–Ανδαλουσίας (To Brief). Η περιφέρεια Καστίλλης–Λα Μάντσα ανέβασε σήμερα τον απολογισμό από 68 σε 69 νεκρούς (Περιφέρεια Καστίλλης–Λα Μάντσα).

Στα νοσοκομεία της περιφέρειας νοσηλεύτηκαν 110 τραυματίες: οι 60 πήραν εξιτήριο και οι 50 παραμένουν εκεί (EFE).

Τι χάθηκε όταν έπεσε το LZB

Η Adif είναι η κρατική εταιρεία που διαχειρίζεται τις ισπανικές σιδηροδρομικές γραμμές και ρυθμίζει την κυκλοφορία. Στη γραμμή αυτή, το LZB στέλνει συνεχώς στην καμπίνα πόσο μπορεί να προχωρήσει το τρένο και με ποια ταχύτητα, ελέγχει αν ο μηχανοδηγός τηρεί τα όρια και μπορεί να φρενάρει μόνο του (EFE Verifica). Ο υπουργός Μεταφορών Όσκαρ Πουέντε περιέγραψε απώλεια μετάδοσης του LZB γύρω στις 08:30, που επηρέασε έξι τρένα (El País).

Με τη βλάβη, τα τρένα πέρασαν στο εφεδρικό καθεστώς BSL, όπου ο μηχανοδηγός ακολουθεί τα σήματα στο πλάι της γραμμής. Υπήρχε και το ASFA, που προστατεύει σε συγκεκριμένα σημεία αλλά δεν αντικαθιστά τη συνεχή επιτήρηση (El País). Η σηματοδότηση δεν χάθηκε λοιπόν· χάθηκε το στρώμα που φρενάρει το τρένο όταν ο άνθρωπος κάνει λάθος, και το βάρος έπεσε στα σήματα και στις προφορικές εντολές. Η φήμη ότι το LZB ήταν ανενεργό «από το 2021» δεν στέκει: το 2021 είναι η χρονιά ανάθεσης έργου αναβάθμισης στην Thales, ύψους 93,83 εκατ. ευρώ, και κατά τη μετάβαση το LZB έμενε σε χρήση (El Correo).

Τα 17 λεπτά στον ασύρματο

Τα μέσα δημοσίευσαν τρία ηχητικά αποσπάσματα, όχι πλήρες αρχείο της Adif. Η εντολή των 08:36 προς το AVE δόθηκε πριν από την πρώτη δημοσιευμένη ενημέρωση από το Iryo. Εκείνη ήρθε στις 08:41, όταν η μηχανοδηγός του ανέφερε ότι ήταν σταματημένη στο σήμα εισόδου της Ούρδα. Ένας πρώτος ελεγκτής της απάντησε ότι δεν της επιτρεπόταν να περάσει το σήμα και την παρέπεμψε σε συνάδελφο, ο οποίος τής υπαγόρευσε την καταχώριση 775: επαναφορά του LZB και συνέχιση υπό BSL με «κανονική πορεία» (Cadena SER, ηχητικό). Στις 08:48 η μηχανοδηγός ενημέρωσε ξανά ότι το τρένο δεν της επέτρεπε να επαναφέρει το LZB και ότι έμενε ακίνητη (El Correo).

Το κέντρο είχε επομένως δύο ενημερώσεις ότι το Iryo στεκόταν στη γραμμή. Η πρόσκρουση έγινε περίπου στις 08:53 κατά την ανασύνθεση του υπουργείου και της Renfe, ενώ η υπηρεσία έκτακτης ανάγκης 112 δίνει 08:54 και η Iryo στην αρχική της ανακοίνωση 08:48, την ώρα της τελευταίας κλήσης της μηχανοδηγού (Expansión, RTVE).

Τι όριζαν οι κανόνες

Ο ισπανικός κανονισμός κυκλοφορίας χωρίζει την επανεκκίνηση μετά από βλάβη από την άδεια να περάσει ένα τρένο κόκκινο σήμα, που δίνεται χωριστά. Το άρθρο 5.2.1.2 υποχρεώνει τον υπεύθυνο κυκλοφορίας να ελέγξει, μεταξύ άλλων, αν η διαδρομή είναι ελεύθερη και να μεταδώσει τους περιορισμούς στον μηχανοδηγό (BOE). Η εσωτερική οδηγία COI 01/25 της Adif, όπως την παραθέτουν ρεπορτάζ, προβλέπει για ορισμένες βλάβες του LZB μετάβαση σε BSL και έλεγχο ότι το επόμενο τμήμα είναι άδειο (Europa Press).

Ο Πουέντε χαρακτήρισε εσφαλμένη την εντολή προς το AVE (La Voz de Galicia). Για τη συγκεκριμένη περίπτωση επικαλέστηκε όριο 40 χλμ./ώρα (El Correo). Ο κανονισμός, πάντως, ορίζει την «πορεία με ορατότητα» ως ταχύτητα που επιτρέπει στο τρένο να σταματήσει πριν από ένα ορατό εμπόδιο, χωρίς καθολικό αριθμητικό όριο (BOE).

Τι λέει κάθε πλευρά

Η Renfe υποστηρίζει ότι το AVE ξεκίνησε αφού πήρε άδεια και ότι αγνοούσε γιατί είχε σταματήσει το Iryo. Η Iryo ανακοίνωσε πρόσκρουση στον συρμό της «για λόγους που ακόμη αγνοούνται» (Onda Cero). Πηγές της εταιρείας λένε ότι η μηχανοδηγός δεν είχε λάβει άδεια αναχώρησης (ABC). Το ηχητικό διαψεύδει ότι δεν δόθηκε καμία οδηγία συνέχισης. Η 775 όμως, όπως ακούγεται, δεν περιέχει ρητή άδεια να περάσει το κόκκινο, ενώ η απαγόρευση είχε δοθεί λίγο νωρίτερα.

Ο Πουέντε είπε ότι ο χειριστής που έδωσε την εντολή στο AVE ταυτοποιήθηκε και τέθηκε στη διάθεση της έρευνας, και η Guardia Civil τον εξέτασε (Europa Press). Η δικαστική έρευνα στην Όργαθ και η τεχνική διερεύνηση εξετάζουν την αλυσίδα των αποφάσεων, τις επικοινωνίες και τα σήματα (El País).

Η γραμμή μένει κλειστή, και η Renfe στέλνει μέρος των επιβατών από τη συμβατική γραμμή, με περίπου 90 λεπτά επιπλέον ταξίδι (El País). Τα ηχητικά δείχνουν τι ειπώθηκε στον ασύρματο. Τι έβλεπε το κέντρο στις οθόνες του και πόσο γρήγορα έτρεχε το AVE όταν βρήκε το Iryo θα το δείξουν τα αρχεία κίνησης και σηματοδότησης της Adif, που ζητούν οι ερευνητές.