Το TikTok πληρώνει 400 εκατ. δολάρια για δεδομένα παιδιών

Το TikTok θα καταβάλει 400 εκατ. δολάρια για να κλείσει μια αμερικανική υπόθεση που το κατηγορούσε ότι άφηνε παιδιά κάτω των 13 να ανοίγουν λογαριασμούς και μάζευε τα δεδομένα τους χωρίς τη συναίνεση των γονιών (DOJ, TechCrunch). Είναι περίπου εβδομήντα φορές όσα πλήρωσε για το ίδιο ζήτημα το 2019 η Musical.ly, η εφαρμογή που εξελίχθηκε στο σημερινό TikTok (FTC Musical.ly).

Τα 300 εκατ. πληρώνονται άμεσα. Τα υπόλοιπα 100 εκατ. μόνο όταν ένα δικαστήριο ακυρώσει την παλιά εντολή εποπτείας που είχε επιβληθεί το 2019 — την ίδια εντολή που το TikTok κατηγορούνταν τώρα ότι παραβίαζε (DOJ, Engadget). Έτσι, μέρος των χρημάτων εξαγοράζει το σβήσιμο ενός μηχανισμού ελέγχου που κρατούσε την εταιρεία υπόλογη από το 2019.

Οι καταγγελίες ήταν συγκεκριμένες. Ότι παιδιά κάτω των 13 μπορούσαν να φτιάχνουν κανονικούς λογαριασμούς βάζοντας ψεύτικη ημερομηνία γέννησης ή εγγράφονταν με λογαριασμό Google ή Instagram, με τους λογαριασμούς «άγνωστης ηλικίας» να φτάνουν, σύμφωνα με την αγωγή, τα εκατομμύρια (Courthouse News, LegiStorm). Ότι η εταιρεία μάζευε email, αναγνωριστικά συσκευών και δραστηριότητα μέσα στην εφαρμογή χωρίς να ενημερώνει τους γονείς. Και ότι, όταν γονείς ζητούσαν να διαγραφούν οι λογαριασμοί των παιδιών τους, το αίτημα συχνά έμενε αναπάντητο (TechCrunch, Engadget).

Ο νόμος στο επίκεντρο, η COPPA, λειτουργεί σαν τη φόρμα της σχολικής εκδρομής: το παιδί δεν μπορεί μόνο του να παραδώσει στοιχεία και φωτογραφίες και να πει «εντάξει». Πρέπει πρώτα να ενημερωθεί ο γονιός και η υπηρεσία να επιβεβαιώσει με εύλογο τρόπο ότι απάντησε όντως εκείνος, όχι το παιδί με ένα κλικ (FTC COPPA). Είναι, στον πυρήνα του, κανόνας ιδιωτικότητας — διαφορετικός από το άλλο μέτωπο που παρακολουθούμε, τις δίκες για «εθιστικό σχεδιασμό», όπου το ερώτημα δεν είναι αν μαζεύτηκαν νόμιμα δεδομένα αλλά αν το ίδιο το προϊόν είναι στημένο να παγιδεύει ανηλίκους (To Brief).

Πρόστιμο ή τέλος της επιτήρησης;

Η εντολή του 2019 συνδύαζε ένα πρόστιμο 5,7 εκατ. δολαρίων, τότε ρεκόρ για την παιδική ιδιωτικότητα, με κάτι πιο διαρκές. Σύμφωνα με τις δημόσιες περιγραφές της, η εταιρεία όφειλε για χρόνια να υποβάλλει εκθέσεις συμμόρφωσης, να τηρεί αρχεία και να παραμένει υπό έλεγχο (FTC Musical.ly). Σαν αναστολή με όρους: είσαι ελεύθερος, αλλά κάποιος διατηρεί το δικαίωμα να σε ελέγχει. Το σημερινό μοντέλο είναι άλλο: πολύ μεγαλύτερο ποσό, συν πιθανή κατάργηση αυτής της εποπτείας.

Το ερώτημα, τότε, είναι ποιος δεσμευτικός έλεγχος παίρνει τη θέση της παλιάς εντολής. Στα δημόσια κείμενα που έγιναν γνωστά, το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης μιλά για ακύρωση της εντολής και για βελτιώσεις που λέει ότι η εταιρεία έχει ήδη κάνει: αυστηρότερους ελέγχους ηλικίας και περισσότερη γονική εποπτεία. Νέο ανεξάρτητο επόπτη, ελεγκτή ή καθεστώς ελέγχων δεν ονομάζει (DOJ). Το Politico περιγράφει τη συμφωνία με τους ίδιους όρους: ακυρώνει το διάταγμα του 2019 και κλείνει την υπόθεση με πληρωμή (Politico). Η Stacy Feuer, πρώην στέλεχος της FTC για την ιδιωτικότητα, διαβάζει την ακύρωση ως «εξαιρετικά ασυνήθιστη» και εκτιμά ότι μαζί της φεύγουν και οι παλιές υποχρεώσεις αναφορών και παρακολούθησης (LinkedIn).

Σε καθαρό μέγεθος, τα 400 εκατ. ξεπερνούν κάθε γνωστό ομοσπονδιακό πρόστιμο COPPA: πάνω από το διπλάσιο των 170 εκατ. που πλήρωσε το 2019 η Google για το YouTube και σχεδόν 1,5 φορά το πρόστιμο των 275 εκατ. της Epic Games το 2022 (FTC YouTube, FTC Epic). Η ίδια η κυβέρνηση, πάντως, απέφυγε τη λέξη «ρεκόρ» και μίλησε για «μία από τις μεγαλύτερες ανακτήσεις» σε υπόθεση COPPA (DOJ). Το ποσό είναι μεγάλο, αλλά η έρευνα δεν βρίσκει νέα νομική θεωρία πίσω του: ένας μεγάλος συμβιβασμός πάνω σε κλασικές υποχρεώσεις COPPA.

Το TikTok βγαίνει από την υπόθεση με λιγότερη δικαστική επιτήρηση απ' ό,τι είχε μπαίνοντας, και χωρίς να παραδεχτεί ευθύνη: το υπουργείο Δικαιοσύνης τονίζει ότι οι κατηγορίες παραμένουν ισχυρισμοί που δεν κρίθηκαν ποτέ δικαστικά (DOJ, Axios). Το πλήρες κείμενο του συμβιβασμού δεν είχε δημοσιοποιηθεί όταν ανακοινώθηκε η συμφωνία, οπότε ο πλήρης απολογισμός των όρων μένει ανοιχτός. Με βάση όμως όσα είναι μέχρι στιγμής δημόσια, στη θέση του επόπτη που φεύγει δεν έχει οριστεί κανείς άλλος.