Υεμένη: ο στρατός ανακατέλαβε υψώματα στην Ταΐζ

Οι δυνάμεις της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης ανακοίνωσαν ότι ανακατέλαβαν από τους Χούθι δύο βραχώδη υψώματα δυτικά της πόλης Ταΐζ, τα αλ-Χαζάν και αλ-Μακάχνα, κλείνοντας μια πολυμέτωπη επίθεση που άφησε δεκάδες νεκρούς και μετρά ανάμεσα στις σφοδρότερες μάχες των τελευταίων ετών (Arab News). Τα δύο υψώματα βρίσκονται πάνω στο χερσαίο πέρασμα που συνδέει το εσωτερικό της Υεμένης με το λιμάνι της Μόκα, κοντά στο στενό του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ. Η κλιμάκωση έρχεται λίγες εβδομάδες μετά τις χουθικές επιθέσεις στη Μόκα και σε εγκατάσταση της Aramco τον Αύγουστο, που είχαν ήδη ξυπνήσει φόβους για τις ενεργειακές υποδομές της περιοχής (To Brief).

Τα αλ-Χαζάν και αλ-Μακάχνα υψώνονται στο ορεινό Τζαμπάλ Χαμπάσι, δυτικά της πόλης Ταΐζ. Από εκεί οι δρόμοι κατηφορίζουν προς τη Μόκα, το λιμάνι της δυτικής ακτής κοντά στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, το στενό που ενώνει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν. Όποιος κρατά τα υψώματα ελέγχει, με παρατήρηση και πυρά, τον χερσαίο διάδρομο Ταΐζ-Μόκα. Κυβερνητικές πηγές υποστηρίζουν ότι αυτόν ακριβώς τον δρόμο στόχευαν οι Χούθι, ώστε να πιέσουν τις δυνάμεις που κρατούν τη δυτική ακτή (Al Jazeera).

Η επίθεση ξεκίνησε την Πέμπτη 3 Σεπτεμβρίου σε πολλά μέτωπα ταυτόχρονα. Το κυβερνητικό Κέντρο Στρατιωτικών Μέσων κατήγγειλε ότι οι Χούθι εκτόξευσαν 14 βαλλιστικούς πυραύλους και drones, μη επανδρωμένα αεροσκάφη, προς κατοικημένες περιοχές σε Ταΐζ και Χοντέιντα, και επιχείρησαν διεισδύσεις σε τέσσερα σημεία δυτικά της πόλης (Arab News). Φιλοκυβερνητικές δυνάμεις είπαν ότι κατέστρεψαν παγιδευμένο με εκρηκτικά σκάφος κοντά στη Μόκα (South24), ενώ η κυβέρνηση ανέφερε πάνω από 15 αεροπορικές επιδρομές και νέο κύμα εκτοπισμένων (DW). Οι Χούθι δεν έδωσαν αντίστοιχο λεπτομερή απολογισμό· επώνυμος αξιωματούχος τους υποβάθμισε τις μάχες σε «περιορισμένες συγκρούσεις».

Ένας απολογισμός που ενημερώνεται ώρα με την ώρα

Οι αριθμοί των νεκρών είναι κυλιόμενοι και προέρχονται σχεδόν όλοι από ανώνυμες στρατιωτικές και ιατρικές πηγές. Στις πρώτες ώρες της 3ης Σεπτεμβρίου το πρακτορείο Xinhua, επικαλούμενο κυβερνητικό αξιωματικό, μιλούσε για 25 νεκρούς (China.org). Την επομένη, οι καταμετρήσεις ανέβασαν το σύνολο πάνω από 120 από την έναρξη της επίθεσης (Al Jazeera). Νεότερες αραβικές αναφορές έφτασαν σε περίπου 129, ή και σχεδόν 180 μαχητές, μαζί με τουλάχιστον έξι αμάχους (Sabq). Πρόκειται για την ίδια καταμέτρηση που φουσκώνει, όχι για χωριστούς απολογισμούς με ονομαστικό κατάλογο.

Πίσω από τα νούμερα υπάρχει η γνώριμη υεμενίτικη πραγματικότητα. Κρατικά μέσα κατέγραψαν πλήγμα σε εστιατόριο στη Μόκα με νεκρούς και τραυματίες, ενώ 917 οικογένειες εγκατέλειψαν τα σπίτια τους στη Μακμπάνα και το Τζαμπάλ Χαμπάσι μέσα σε λίγες ημέρες (Sabq).

Η μάχη στην Ταΐζ κουβαλά βαρύ πολιτικό συμβολισμό. Η επίσημη εκεχειρία του Απριλίου 2022 έληξε τυπικά τον Οκτώβριο του ίδιου έτους, όμως τα πρακτικά αποτελέσματά της, η χαμηλότερη ένταση και η ροή καυσίμων στη Χοντέιντα, κράτησαν άτυπα (OSESGY). Το άνοιγμα των δρόμων γύρω από την Ταΐζ ήταν από τα βασικά ζητήματα που η ανακωχή άφησε άλυτα (Γραφείο ΟΗΕ). Η σημερινή σύγκρουση χτυπά ακριβώς αυτό το σημείο.

Για την Ελλάδα, αυτή η ακτή δεν είναι μακρινή. Η ευρωπαϊκή επιχείρηση «Ασπίδες», υπό ελληνική διοίκηση, περιπολεί την Ερυθρά Θάλασσα, ενώ ελληνική συστοιχία Patriot, αντιπυραυλικό σύστημα, στη Σαουδική Αραβία έχει ήδη αναχαιτίσει πυραύλους και drones με προέλευση την Υεμένη (To Brief). Η ΕΕ έχει προειδοποιήσει για τις απειλές των Χούθι κατά της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας και της Σαουδικής Αραβίας (EEAS). Το σημερινό επεισόδιο δεν προσθέτει νέα ελληνική εμπλοκή, και δεν εντοπίστηκε δημόσια νέα ναυτιλιακή προειδοποίηση ούτε επιβεβαιωμένο πλήγμα σε πλοίο που να συνδέεται με τις μάχες.

Το κρίσιμο όριο είναι συγκεκριμένο. Ο απολογισμός κυλά ανάμεσα στα 120 και τα σχεδόν 180 νεκρούς χωρίς ονομαστικό κατάλογο, και μέχρι στιγμής καμία τεκμηριωμένη επίπτωση στη ναυσιπλοΐα δεν έχει καταγραφεί. Αυτό το δεύτερο όριο, όχι ο αριθμός των νεκρών, θα κρίνει αν η μάχη της δυτικής Ταΐζ μείνει εσωτερικό μέτωπο της Υεμένης ή αν ξαναφέρει την Ερυθρά Θάλασσα στο επίκεντρο, όπως έκαναν οι Χούθι πριν από το 2022.